2.11.2014

Цахим Өртөө Сүлжээний 1 жилийн ойн тухай мэдээ (хувийн архиваас)

Ээжийнхээ гэрээс хэдэн ном авах зуур, 14 жилийн өмнө ахын минь архивлаж хадгалсан нэг сонины хайчилбарыг олж их баярлав. 2000 оны 06 сарын 06-ны өдөр "Өдрийн Cонин"-ы 134-р дугаарт Цахим Өртөө Сүлжээний 1 жилийн ойн тухай бичсэн мэдээний хайчилбар аж. Энэ мэдээ сонинд хэвлэгдсэнийг дуулаад Ламжав багш нэг их сонин болгож Цахим Өртөө Сүлжээний форумд бичиж, би тэр далимд сүлжээний зохицуулагч Д.Цэрэнбат ахад тоогдох боломж олдсон. Бараг анх шахуу сонинд мэдээ бичиж хэвлүүлээд би гэж хүн мөн ч их баярлаж байсан даа. Сониноос энэ зуданд зориулсан хандивын ажлыг манай Байка манлайлан зохион байгуулж байсан. Ямартаа ч тэр үед Цахим Өртөө Сүлжээ маань 18 орноос 200 гаран гишүүдтэй байжээ. Хожим энэ тоо хэдэн мянга хүрсэн билээ. Тухайн үед 7 хоног бүр хэдэн хүн, аль орноос төлөөлж нэмэгдсэнийг Д.Цэрэнбат ах сүлжээнд бичиж мэдээлдэг байсан. Сонин сонин дурсамжууд бодогдоод сайхан байна. Энэ мэдээг бичих үед миний бие 18 настай байсан ч одоо уншаад үзэхэд хэл найруулгын тал дээр одооны дунд сургууль төгсөгч хүүхдүүдтэй бол харьцуулахын аргагүй байжээ, манай үеийнхэн. Энэ жил Цахим Өртөө Сүлжээ 15 жилийн ойгоо тэмдэглэнэ. Цаг хугацаа гэж тун ч хурдан өнгөрдөг эд юм даа.

9.06.2013

Азийн зуунд тавтай морил

Залхуурахаараа гэрийн хажуугийн ази зоогойноос carry-out захиалдаг билээ. Тогооч нь миний захиалдаг curry-ны сүмсийг хэнээс ч илүү сайн тааруулж хийдэг хятад тогооч. Хэд хоногийн өмнө ортол ууттай хоолон дээр минь бурам нэмжээ. Юу билээ гээд гайхан хартал 60 жилийн ойд зориулсан хүлээн авалтынхаа ширээг бурмаар чимсэн гээд даруухнаар инээмсэглэлээ. Хариад зурагт асаатал BBC-гээр БНХАУ байгуулагдсаны 60 жилийн ойд зориулсан сүр дуулиантай жагсаалыг харуулж байна. 1949 оны 10 сарын 1-нд албан ёсоор БНХАУ хэмээн тунхаглагдаж, дэлхийн 5 хүн тутмын 1-ийг дээвэртээ багтаасан энэ их гүрний нэн шинэ түүхийг Мао Зэдун, Дэн Сяопиний үе гэж 2 л хуваадаг байсан бол одоо 3 дахь үе нь яах аргагүй иржээ. Таван жилийн өмнө Fortune сэтгүүлд алдарт Jeffrey D. Sachs гуай Welcome to the Asian Century гэж маш сонирхолтой нийтлэл бичсэнийг тухайн үед Америкийн Монголчуудын Замдаан сэтгүүлд орчуулан хэвлүүлж билээ. Хожим монголын хэд хэдэн сонин, сэтгүүлд олон дахин хэвлэгдсэнийг (гүүглдэж үзтэл бас олон вэб блогуудад тавьсан бна) бодоход цаг хугацааны хувьд ач холбогдлоо алдаагүй онцгой сэдэв гэлтэй.

Ш.Баатар ах энэ сэдэвтэй холбогдуулж Хятад улc байгуулагдсаны 60 жилийн ойн эргэн тойронд төрсөн бодол гэж сонирхолтой нийтлэл бичсэн байна лээ. Орж сонирхоорой. Өнгөрсөн хугацаанд монголчууд бидний "урилгаар" маш олон хятадууд хууль бусаар ажиллаж байгааг бид сайн мэднэ. Хятадуудад хандах монголчуудын "хандлага" өөрчлөгдөхөөс бид байнга сэргийлж төрийн хар хайрцагны бодлого улам чанд, амьдралд илүү сайн хэрэгжиж байх хэрэгтэй. Гол нь "хандлага" өөрчлөгдөөд байна. Их эзэн хаан маань "Өмнө зүгт Тангуд улс мөхөөгүй гэдгийг өглөө бүр надад сануулж бай" гэдэг үгийг зүгээр ч нэг хэлээгүй байх аа. Мянга мянган жил хоорондоо дайсагналцаж ирсэн Хятад, Монгол хоёр! Сансраас дэлхий дээр харагддаг цорын ганц бүтээн байгуулалт болох хэдэн мянган бээр үргэлжлэх Цагаан хэрмийг хятадууд биднээс айж босгосон гэж бодохоор л хоёр орны харилцаа ямар байсан нь ойлгомжтой. Гэхдээ Ричард Никсоны амыг Баабар гүүш мөн сайн барьсан байдаг даа!

Нийтлэлийг зав гаргаж уншаарай, уг нь яг Fortune сэтгүүл дээр байдаг нийтлэлийн хажууд байдаг зураг нь бол аймаар. Ямартаа ч энэ зуун Азийн, тэртусмаа Хятадын зуун болно гэсэн Жэффри Сакс гуайн үг үнэний ортой болох нь өдөр өнгөрөх тусам нотлогдсоор байна. Хятад тогооч нар хоол хийхдээ гаргууд, одоо хоол хийх байтугай дэлхийн хамгийн шилдэг машин, компьютер, сансрын пуужинг хийгээд эхэллээ... Гэхдээ хамгийн том хил хязгаараар нийлсэн хойд хөршийн нь хувьд
өндөр хурдтай эдийн засгийн өсөлтөөс бид юуг нь зулгааж авч үлдэх вэ? Мөн юунаас нь болгоомжлох вэ? Зүгээр л нэг импортлогч нь байсаар байх уу?
-------------

Азийн зуунд тавтай морил

Хятад улс, магадгүй Энэтхэг улс 2050 он гэхэд АНУ-ын улсын эдийн засгийг гүйцэж түрүүлнэ.

Жэффри Д. Сакс - Колумбын Их Сургууль

АНУ түншдээ ч, дайсандаа ч дэлхийн хамгийн хүчирхэг орон. Францууд АНУ-ыг хэт хүчирхэг орон гэж ярьдаг. Неоконсервативчууд Америкийг шинэ цагийн Ром ч гэдэг. Гэтэл аль аль нь АНУ-ын ноёрхол, удаан хугацаагаар тэргүүлэх чадварыг хэтрүүлж хэлсэн хэрэг юм. Америкийн хүч чадал технoлoгийн өндөр хөгжилд тулгуурладаг боловч энэ нь дэлхийн аль ч улс оронд мөн адил хөгжсөөр л байгаа салбар. Хятад, Энэтхэгийн эдийн засаг АНУ-ынхаас харьцангуй жижиг ч цар хэмжээгээрээ энэ зууны хагас гэхэд Хятад Америкаас түрүүлж, Энэтхэг Америктaй тэнцэж ирж тун магадгүй байна. Дэлхийн эдийн засгийн төвлөрөх хүч Азид шилжих үед АНУ-ын эдийн засгийн давамгайлал буурах нь эргэлзээгүй үнэн юм.

Худалдан авах чадвараар харьцуулж үзвэл одоогоор АНУ-ын эдийн засаг 10.7 триллион ам. доллараар Хятадаас (6.3 триллион ам. доллар) бараг хоёр дахин, Энэтхэгээс (3.6 триллион ам. доллар) гурав дахин хүчтэй байна. Нэг хүнд ногдох орлогоороо (per capita income) АНУ Хятадаас 8 дахин, Энэтхэгээс 11 дахин их байгаа нь Азийн энэ хоёр улсын хэт олон хүн амын тооноос тодорхой хэмжээгээр хамаарч байгаа хэрэг. Хятад, Энэтхэгийн нэг хүнд оногдох орлогын хэмжээ АНУ-ынхаас илүү хурдан өсөх хандлагатай байгаа нь амьжиргааны түвшингийн зөрүүг багасгаж, улмаар энэ хоёр улс АНУ-ын эдийн засгийг гүйцэж түрүүлэх бололцоог нээж байна.

Хятад, Энэтхэг мэтийн ядуу эдийн засагтай орнууд улс төр, эдийн засгаа сайн удирдан жолоодож чадвал бусад баян улс орнуудаас илүү хурдан хөгжих хандлагатай байдаг. Ядуу орнуудын хөгжлийн хоцронгуй байдал нь эргээд тэргүүлэх эдийн засагтай орнуудаас know-how (ямарваа зүйлийг хийж бүтээх мэдлэг туршлага. Орч.) импортлох давуу талыг бий болгодог. Энэ нь капиталын импорт, ар араасаа цувсан гадаадын хөрөнгө оруулалт, эрдэмтэд, инжинeрүүдийн мэргэжил дээшлүүлэлт, сургалтаар бий болдог. Дэлхийн 2-р дайны дараах технологийн хөгжил нь Баруун Европ, АНУ хоёрын орлогын зөрүүг багасгаж, арай ядуу өмнөд Европыг (Грeк, Итали, Португали, Испани улсууд) эдийн засгийн орлогоор нь Хойд Европын баян хөршүүдтэй нь ойртуулж өгч байсан.

Хэрэв хоцрогдож буй орон нь улс төрийн хувьд тогтворгүй, эдийн засгийн буруу удирдлаганд байвал технологийн хөгжилд их саадтай. Энэ бол коммунизмд нэрвэгдсэн Зүүн Европын гол бэрхшээл байлаа. Yүнтэй адил Хятад, Энэтхэг хоёр Дэлхийн 2-р дайны дараах эхний хэдэн арван жилүүдэд Маогийн коммунизм, Нeругийн социализмаас болж эдийн засгаар хурдацтай хөгжих бололцоогоо алдсан. Харин энэ хоёр орны эдийн засгийн хурдацтай хөгжлийн гол түлхүүр нь Хятадад Дэн Сиаопиний 1978 оны эхээр хэрэгжүүлсэн эдийн засгийн либeралчлал, Энэтхэгт Сангийн яамны сайд Мамохан Сингхийн 1991 оноос явуулсан лицeнзний дүрэмд (license raj) хийсэн рeфoрмooс эхтэй билээ.

Одоо энэ хоёр орны эдийн засаг маш сайжирч байна. Хятадын үндэсний нийт бүтээгдэхүүний (YНБ) дүн 1970-аад оны сүүлчээс хойш жил тутам 10%-аар, Энэтхэг улсынх 1991 оноос хойш жил тутам 6%-аар өссөн байхад АНУ-ын жил тутмын эдийн засгийн өсөлт ойролцоогоор 3.5%-тай байна. Гэхдээ Хятад, Энэтхэгийн эдийн засгийн өсөлтийн хурдац АНУ-ын орлогын түвшинтэй ойртох тутам буурах юм. Энэ хоёр орон АНУ болон бусад баян орнуудтай технологийн хөгжлийн түвшингээр ойртох тутам технологийн know how-ийг импортлох боломж нь багасна. Эдийн засгийн өсөлтийн удаашрал нь алгуур боловч энэ хоёр орон болон бусад адил нөхцөлтэй улс орнуудын эдийн засаг дараагийн олон арван он жилүүдэд АНУ-ын эдийн засгийн өсөлтөөс илүү хурдацтайгаар өснө.

Экoнoметриксийн нотолгоогоор бол Хятад, АНУ-ын орлогын зөрүү 50%-aaр багасах үед Хятадын эдийн засгийн өсөлтийн давуу байдал нь жил тутамд 1.4%-аар буурна гэж гарч байна. Хятад улсын нэг хүнд ногдох орлого одоогоор АНУ-ын нэг хүнд ногдох орлогын 13%-тай тэнцэх бөгөөд, Хятадын нэг хүнд ногдох үндэсний нийт бүтээгдэхүүний (YНБ) өсөлт АНУ-ынхаас ойролцоогоор 4.6%-аар илүү хурдтай өсч байна. Харин Хятадын нэг хүнд ногдох орлого АНУ-ын нэг хүнд ногдох орлогын 26%-тай тэнцэх үед, жил тутмын эдийн засгийн өсөлтийн давуу тал 3.2% хүртэл буурна. Мөн цаашдаа ч Хятадын нэг хүнд ногдох орлого АНУ-ын 50%-тай тэнцэж ирэх үед Хятадын жил тутмын эдийн засгийн өсөлтийн давуу тал 1.8% байх төлөвтэй.

Дээрх тоо баримтад түшиглэн урьдчилан тооцоолвол 2050 он гэхэд Хятад улс АНУ-ын нэг хүнд ногдох орлогын хэмжээнд хүрч, 1.4 тэрбум хүн ам нь АНУ-ын тухайн цаг үед хүрэх 400 сая хүн амаас 3.4 дахин их болж таарч байна. Тэр цагт Хятадын YНБ АНУ-ынхаас 75%-иар их байх болно. Мөн дурьдсан тооцоогоор Энэтхэгийн нэг хүнд ногдох орлогын өсөлт АНУ-ынхаас 4%-аар илүү гэж үзвэл, 2050 он гэхэд АНУ-ын нэг хүнд ногдох орлогын түвшингийн 25%-аас бага зэрэг давж, бараг дөрөв дахин их хүн амтай энэ орны эдийн засгийн хэмжээ АНУ-ынхтай тэнцэж ирэх юм.

Мэдээж дайн дажин, халдварт өвчин, улс төрийн тогтворгүй байдал болон эдийн засгийн буруу бодлого, эсвэл хүн амын өсөлтийн өөрчлөлт энэхүү таамаглалыг маань зөрчиж болохыг үгүйсгэхгүй. Гэвч АНУ-ын дэлхийд эзлэх эдийн засгийн байр суурь, эрх нөлөө буурч, Хятад улс, мөн магадгүй Энэтхэг улсад байр сууриа алдах чиг хандлага хүчтэй илэрч байна. Хятад, Энэтхэг болон бусад Азийн хурдтай хөгжиж буй эдийн засагтай орнууд технологийн хөгжлөөр гүйцэж түрүүлэхийн тулд R&D-д (Research and Development - Судалгаа шинжилгээ ба Yйлдвэрлэл. Орч.) үндэсний эдийн засгийнхаа нэлээд хувийг зарцуулж байгаа тодорхой баримтан дээр тулгуурлаж энэ таамаглалыг дэвшүүлж байна.

Мөн түүнчлэн АНУ нь зөвхөн Хятад, Энэтхэг улсаас гадна, өмнөд Ази, Зүүн өмнөд Ази, Зүүн Хойд Азийг холбосон Азийн нэгдмэл эдийн засагтай нүүр тулж байна. Азийн олон орон худалдаа, санхүү, технологийн төвлөрсөн хангамжийг бий болгохын тулд өнгөрсөн үед хийсэн стратегийн алдаагаа нөхөхийг хичээж байна. Одоогийн чиг хандлага, барагцаалсан тооцоогоор бол дэлхийн хүн амын 60%-ийг эзэлсэн хүн амтай Азийн энэ нэгдмэл эдийн засаг дэлхийн YНБ-ний тал хувийг эзлэх төлөвтэй. (Одоогоор дэлхийн YНБ-ний гуравны нэгийг эзэлдэг) Гэтэл АНУ-ын дэлхийд эзлэх хүн амын тоо 5% хэвээр үлдэж, худалдан авах чадвараар дэлхийн YНБ-ний тавны нэгээс илүү хувийг эзэлдэг эдийн засаг нь 2050 он гэхэд түүнээс хоёр дахин бага хувь эзлэх төлөвтэй байна.

Эдийн засгийн үүднээс авч үзвэл АНУ нь Дэлхийн 2-р дайны дараах Баруун Еврoпын эдийн засгийн нөхөн сэргэлтээс ашиг олсны нэгэн адил энэхүү үйл явцаас ашиг олох магадлалтай. АНУ-ын хэрэглэгчидэд Азид үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүний гайхалтай өргөн сонголт, хямд өртөг үр өгөөжөө өгнө. Азиас түгэх шинжлэх ухаан, технoлoгийн дэвшилийн хурдацаас дэлхий нийтээрээ л ашиг хүртэх юм. Сүүлийн жилүүдэд гарсан нэг сонирхолтой жишээ дурдья. Хятадын эрдэмтэд уламжлалт анагаах ухааны аргаар Африк, Зүүн өмнөд Азийн сая сая хүний амийг аврах хумхаа өвчний эсрэг эмийг ургамалаас гаргаж авч чаджээ. Хэрвээ АНУ-д эс нөхөн төлжүүлэх болон бусад биотехнoлoгийн судалгааны хөгжилд шашин, үзэл сурталын байр суурь саад болвол Азийн чаргуу эрдэмтэд энэ салбарт маш түргэн хугацаанд тэргүүлж дөнгөх юм.

Улс төрийн байр сууринаас авч үзвэл шинэ цагийн Ром гэгдэгч АНУ-ын биеэ тоосон тэр дүр төрх замхарч үгүй болно. Энэ намар Ерөнхийлөгч Буш Ази-Номхон Далайн орнуудын эдийн засгийн чуулга уулзалтанд оролцохоор Азид айлчлахад, олон улсын тавцанд АНУ-ын байр суурь алдагдаж байгааг бид хальт мэдэрсэн билээ. АНУ Хятадын валютын ханшны бодлогыг шүүмжлэх гээд Азиас хамтрах түнш эрсэн боловч Азийн бусад улс орнууд бүгд Хятадын талд байсан тул амжилт олоогүй. Азийн хөрш орнууд Хятад улсыг тэдгээр улс орнуудын хөгжлийн гол хөдөлгүүр нь гэж сайн ойлгосон тул Хятадын эдийн засгийн дипломат бодлого АНУ-ыг ийнхүү маданд оруулжээ.

Азийн хөгжиж буй орнууд хөгжил цэцэглэлтийнхээ төлөөх замд бүдэрч ч болохыг үгүйсгэхгүй бөгөөд AНУ-ын зарим шинжээчид Азийн энэ давшингуй хөгжил ямар нэгэн байдлаар тогооноосоо халихгүй байх гэж горьддог билээ. Хэдий тийм ч бид бүгдээрээ нэг завин дээр яваа тул ямарваа нэгэн Азийн хямрал болвол тэр нь бүхэл бүтэн дэлхийг хамарч, АНУ-ыг ч гэсэн хүнд байдалд оруулж дөнгөх юм. Энэ зууны дунд үед 400 сая хүрэх Америкийн хүн ам Азийн таван тэрбум хүн амыг залбиралдаа багтааж ч дийлэхгүй. Азийн эдийн засгийн амжилтыг энэ хэвээр үргэлжилнэ гэж бодвол, 21 дүгээр зуун урьд өмнө байгаагүй их хөгжил дэвшил, шинжлэх ухааны хөгжлийн зуун болох бөгөөд харин АНУ энэ удаа дэлхийн дийлдэшгүй, тэргүүлэх гүрэн бус харин дэлхийн тэргүүлэгч эдийн засагтай гүрнүүдийн нэг болж сурах тийм эрин ирж байна.

Жэффри Д. Сакс бол Колумбын Их Сургуулийн Earth Institute-ийн захирал, Тогтвортой хөгжлийн Куэтэлэт Профeссoр юм.

Source: FORTUNE magazine Vol.149, No. 1 January 12, 2004
Welcome To The Asian Century: By 2050, China and maybe India will overtake the U.S. economy in size
By Jeffrey D. Sachs


Хөрвүүлсэн Д. Сайнбаяр (Чикаго)
Замдаан сэтгүүл 2004 он

6.20.2013

Вашингтон, Сан Франциксо, Лондон, Сөүлийн Монголчууд үзэл бодлоо илэрхийлж байна

Вашингтон, Сан Франциксо, Лондон, Сөүлийн Монголчууд үзэл бодлоо илэрхийлж байна - Бид Сонгох Эрхтэй 2013.06.17


6.17.2013

2013 оны Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр Гадаадад суугаа сонгогчдын дунд хийсэн EXIT POLL судалгааны дүн зарлагдлаа


Бид Сонгох Эрхтэй клуб 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд САНАЛАА ӨГСӨН гадаадад суугаа сонгогчдын дунд хийсэн EXIT POLL cудалгааны дүнг Улаанбаатарын цагаар 2013.06.17-ны өдрийн 14.00 цагт өөрийн фэйсбүүк хуудсаар дамжуулж цахим орчинд танилцуулж байгаадаа таатай байна.

Энэхүү судалгааны нэгдсэн дүнг гадаадад суугаа Монголчуудын хамгийн ихээр төвлөрсөн Вашингтон, Сан-Франциско, Лондон, Сөүл хотуудад сонгууль өгөхөөр бүртгүүлсэн нийт 2724 сонгогчоос random sampling aргачлалаар түүвэрлэсэн 273 сонгогчийн санал асуулгaд үндэслэв.

Судалгааг дээр дурдсан дөрвөн хотод 06 сарын 14, 15, 16 -ны өдрүүдэд тодорхой цагийн интервалд, тодорхой давтамжаар явуулсан бa нас хүйсний тэнцвэрт байдлыг хангаж, гадны аливаа нөлөөллөөс ангид байлгахыг тэргүүн зорилгоо болгосон.

Бидний танилцуулж буй EXIT POLL судалгаа нь 2013.06.26-ны өдөр оролцох МУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үр дүн, түүний чиг хандлагын талаар ямарваа нэгэн таамаглал дэвшүүлэхийг зориогүй, харин зөвхөн бидний сонгосон зорилтот бүлэг буюу Вашингтон, Сан-Франциско, Лондон, Сөүл хотуудад амьдарч буй сонгогч иргэд болон гадаадад суугаа Монгол улсын иргэдийн сонгуулийн идэвхи, хандлагыг үнэн зөвөөр тандах зорилготой болохыг албан ёсоор мэдэгдэж байна. Нэг ёсондоо энэхүү судалгааны дүнг МУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн дүнг СЕХ-ноос албан ёсоор зарласны дараа, зөвхөн гадаадад байгаа сонгогчдын саналын албан ёсны дүнтэй харьцуулж, судалгааны бодит чанарыг дүгнэж үзэх нь нь зүйд нийцэх юм.

Тус судалгааг АНУ-ын Вашингтон хот дахь Монгол соёлын төвийн тэргүүн Др. М.Саруул-Эрдэнэ, Сан-Франциско хот дахь Америкийн Монголчуудын Замдаан сэтгүүлийн эрхлэгч, АНУ-ын Бэй Ариа Монголчуудын холбооны үүсгэн байгуулагч гишүүн Д.Цэрэндорж, Их Британий Лондон хотноо Вестминистрийн их сургуулийн олон улсын харилцаа, улс төрийн ШУ-ны магистрант У.Ганзориг, Сөүлд Солонгосын Чонбүкийн их сургуулийн докторант Д.Пүрэвсүрэн нар зохион байгууллаа. Бид Сонгох Эрхтэй клубын төлөөлөгчид нь тус хотуудад байрлах ЭСЯ, консулын газарт ойролцоо гудамжинд буюу ТУХАЙН УЛСЫН НУТАГ ДЭВСГЭРТ уг судалгааг хийж гүйцэтгэсэн болно.

Нөгөөтэйгүүр бид гадаадын 34 оронд байрлах 39 дипломат төлөөлөгчийн газар гадаадад суугаа сонгогчдоос санал авч дууссаны дараа энэхүү судалгааны дүнг зарлаж байгаагаараа онцлог.

Бид Сонгох Эрхтэй клубынхэн Вашингтон, Сан-Франциско, Лондон, Сөүл зэрэг 4 хотод нийт саналаа өгсөн 711 иргэдийн 273 хүнээс судалгаа авахад:

• AH - аас нэр дэвшигч Ц.Элбэгдоржид 195 сонгогч (71.43%)
• МАН - аас нэр дэвшигч Б.Бат-Эрдэнэд 69 сонгогч (25.27%)
• МАXН - аас нэр дэвшигч Н.Удвалд 9 сонгогч (3.30%) тус тус саналаа өгснөө илэрхийлжээ.

Бид энэхүү судалгааг явуулахдаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Сонгуулийн тухай хуулийг мөрдөж, хуулийн хүрээнд үйл ажиллагаа явуулсан болохыг албан ёсоор мэдэгдэж байна. Холбогдох заалт, тайлбартай танилцана уу.

Эх сурвалж: Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай xууль http://www.legalinfo.mn/law/details/8910?lawid=8910
8.2. Ээлжит сонгуулийн санал авах өдөр нь сонгуулийн жилийн зургадугаар сарын сүүлийн хагасын аль нэг ажлын өдөр байна.
(Тайлбар: УИХ-аас энэ өдрийг 2013.06.26-ны өдөр гэж тогтсон)
8.4. Монгол Улсын дипломат төлөөлөгчийн газар байрладаг гадаад улсад байгаа сонгуулийн эрх бүхий иргэд /цаашид “гадаад улсад байгаа иргэд” гэх/-ээс санал авах өдрийг Улсын Их Хурал тогтоох бөгөөд уг санал авах өдөр нь гурав хүртэл өдөр байж болно.
(Тайлбар: Энэ өдрийг 2013.06.14 - 16-ны өдөр гэж тогтсон)
33.6. Аливаа этгээд санал авах өдөр хүртэлх долоо хоногийн хугацаанд нам, нэр дэвшигчдийн талаар санал асуулга явуулах, энэ төрлийн мэдээллийг бүх төрлийн мэдээллийн хэрэгсэл ашиглан нийтлэх, тараахыг хориглоно.
(Тайлбар: 1. Бид сонгуулийн өмнө бус харин сонгуулийн ҮЕЭР санал асуулга хийсэн тул дээрх заалт бидэнд хамаарахгүй. Энэ заалт нь зөвхөн САНАЛ АВАХ ӨДӨР ХҮРТЭЛХ ДОЛОО ХОНОГИЙН хугацааг заасан. 2. EXIT POLL судалгааны дүнг бид Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт явагдаж буй сонгуулиас долоо хоногийн өмнө буюу 2013.06.19-ны өдрөөс өмнө зарлаж буй тул хуулийн заалтыг огт зөрчөөгүй болно)

Exit poll гэж юу вэ?

EXIT POLL нь сонгогчийг сонгуулийн хэсгийн хороонд саналаа өгөөд ГАРЧ ИРСЭН ДАРУЙД "Та аль нам/нэр дэвшигчийн төлөө саналаа өгсөн бэ?" гэсэн ганц асуулт бүхий санал асуулгын хуудас бөглүүлж, битүүмжилсэн хайрцаганд хүлээж авдаг маш энгийн горимтой, гадаадын олон оронд түгээмэл судалгаа юм. Энэхүү судалгаанд оролцогчид зөвхөн цаасан дээр сонгосон нам, нэр дэвшигчээ дугуйлах бөгөөд өөр нэмэлт мэдээллээ өгөх шаардлагагүй байдаг. EXIT POLL судалгаа нь бодит мэдээлэлд анализ хийж, хувь хүний мэдээллийн нууцлалыг чанд баримталдагаараа онцлог.

Нэмэлт мэдээлэл: 

Мэдээллийн анхны эх сурвалж: http://www.facebook.com/ElectionMN

2012 оны УИХ-ын сонгуулийн үеэр Гадаадад суугаа Монголчуудын дунд хийсэн EXIT POLL судалгааны дүн ба албан ёсны сонгуулийн дүнгийн харьцуулалт:
http://www.sainbayar.com/2013/06/2012-exit-poll.html

6.14.2013

2012 оны УИХ-ын сонгуулийн үеэр Гадаадад суугаа Монголчуудын дунд хийсэн EXIT POLL судалгааны дүн ба харьцуулалт


УИХ-ын 2012 оны сонгуулиар гадаадад суугаа Монголчууд анх удаа сонгуульд саналаа өгөх эрхээр хангагдсан юм. Монгол улсын 39 дипломат төлөөлөгчийн газарт 2012.05.11-нээс 30-ны өдрийг дуустал гадаадад суугаа 4,320 иргэн саналаа өгөхөөр бүртгүүлснээс Сонгуулийн Ерөнхий Хороо 4,276 иргэний сонгуульд оролцох эрхийг баталгаажуулжээ.

Санал хураалтын ажиллагаа 39 салбар комисст, тухайн орнуудын цагаар 2012.06.10-ны өдрийн 07.00-20.00 цагийн хооронд явагдаж, эцсийн байдлаар нийт 2,779 сонгогч өөрийн дэмжиж буй нам эвслийн төлөө саналаа өгсөн нь анх бүртгүүлсэн сонгогчдын 65% болсон байна.

Бид Сонгох Эрхтэй клуб нь сонгуулийн өдөр буюу 2012.06.10-нд Монгол улсын иргэд хамгийн ихээр төвлөрсөн Вашингтон, Сан-Франциско, Сөүл, Лондон, Токио хотуудад сонгууль өгөхөөр бүртгүүлсэн нийт 711 сонгогчоос RANDOM SAMPLING aргачлалаар 249 сонгогчийг түүвэрлэн (нийт сонгогчдын 9%) санал асуулга хийж Монголын анхны EXIT POLL судалгааг амжилттай хийсэн билээ.

Бид Сонгох Эрхтэй клубээс EXIT POLL cудалгааны дүнг 2012.06.13-ны өдөр өөрийн вэб хуудсаар дамжуулж интернэт орчинд танилцуулсан нь олон нийтийн дунд ихээхэн дуулиан тарьжээ. Гэхдээ энэхүү судалгаа нь Монгол улсын газар нутагт амьдарч буй нийт иргэдийн сонгуулийн дүнг илэрхийлэх, таамаглахыг зориогүй, харин бидний сонгосон зорилтот бүлэг буюу гадаадад суугаа Монгол улсын иргэдийн санал өгч буй байдал, хандлагын тухай судалгаа байж ирснийг цохон тэмдэглэх нь зүй.

Энэхүү судалгааг явуулахад Монгол туургатны Цахим Өртөө Сүлжээ (1999), Америкийн Монголчуудын Даяар Монгол Сонин (2002), Сан Франциско дахь Замдаан сэтгүүл (2002), Вашингтон дахь Монгол Соёлын Төв (2004) болон Их Британи, Герман, Япон, Герман, Солонгос дахь Монголчуудын холбоо, нийгэмлэгийн идэвхитэн гишүүд, оюутан залуус идэвхитэй оролцсон байна.

Exit poll гэж юу вэ?

EXIT POLL нь сонгогчийг сонгуулийн хэсгийн хороонд саналаа өгөөд ГАРЧ ИРСЭН ДАРУЙД "Та аль нам/нэр дэвшигчийн төлөө саналаа өгсөн бэ?" гэсэн ганц асуулт бүхий санал асуулгын хуудас бөглүүлж, битүүмжилсэн хайрцаганд хүлээж авдаг маш энгийн горимтой, гадаадын олон оронд түгээмэл судалгаа юм. Энэхүү судалгаанд оролцогчид зөвхөн цаасан дээр сонгосон нам, нэр дэвшигчээ дугуйлах бөгөөд өөр нэмэлт мэдээллээ өгөх шаардлагагүй байдаг. EXIT POLL судалгаа нь бодит мэдээлэлд анализ хийж, хувь хүний мэдээллийн нууцлалыг чанд баримталдагаараа онцлог.

Ингээд та бүхэнд 2012 оны УИХ-ын сонгуулийн үеэр Гадаадад суугаа Монголчуудын дунд хийсэн EXIT POLL судалгааны дүн ба харьцуулалтыг танилцуулж буйг хүлээн авна уу.

Бид Сонгох Эрхтэй клуб
www.facebook.com/ElectionMN
www.twitter.com/ElectionM
www.youtube.com/ElectionMN

• СЕХ Гадаад улсад байгаа иргэдийг сонгуульд оролцуулах, тэдний саналыг авах ажлыг анх удаа зохион байгуулав: http://www.gec.gov.mn/details/435
• Гадаадад байгаа монголчууд саналаа өгч дууслаа: http://songuuli.news.mn/content/110751.shtml
• Гадаадад байгаа 2777 монгол иргэн саналаа өглөө: http://ipost.mn/news/read/1169
• EXIT POLL судалгааны дүн зарлагдлаа:
http://www.dayarmongol.com/index.php/stories/news-stories/mongolia/7357-exit-poll-6
http://www.sainbayar.com/2012/06/exit-poll_14.html
• Exit Poll of Diaspora Voters (in English): http://blogs.ubc.ca/mongolia/2012/exit-poll-of-diaspora-voters/
• Эрхүүгийнхэн тэргүүлж, Парис “баян ходоод” болов: http://songuuli.news.mn/content/110709.shtml

6.12.2013

Гадаадын 34 оронд, 6494 Монгол иргэд сонгуульдаа бүртгүүлжээ

Гадаадын 34 оронд, 6494 Монгол иргэд сонгуульдаа бүртгүүлжээ. Та бүхний маань дуу хоолой, оролцоо Монгол төрийг "тогтоох", "томилоход" нэн чухал. Доорх зургуудыг FACEBOOK, ТWITTER -ийнхээ арын дэвсгэр зураг, танилцуулга зурагтаа ашиглаарай. Бусдыгаа уриалж, манлайлаарай! Баярлалаа.





5.22.2013

Дэлхийгээр тархан суугаа цахим ертөнцийн андууддаа түгээх уриалга


Бид Сонгох Эрхтэй - Гадаадад суугаа Монголчуудад мэдээлэл түгээх Facebook хуудсанд орж дэлхийн өнцөг булан бүрт буй Монголчууд сонгуулиа хэрхэн өгөх талаарх мэдээллийг аваарай.

Гадаадад оршин суугаа Монгол Улсын иргэн та 2013 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд саналаа өгөхдөө бүрдүүлэх материал, санал авах журам, Монгол Улсаас хилийн чанадад суугаа ЭСЯ, Дипломат төлөөлөгчийн газрын хаяг, байршил зэрэг сонгуультай холбоотой бүхий л хэрэгцээт мэдээллийг энэ хуудаснаас үзэх боломжтой.

Мэдээллээ аваарай, LIKE дарж, SHARE хийгээрэй: http://www.facebook.com/ElectionMN
Биднийг дагаарай. RETWEET хийгээрэй: http://www.twitter.com/ElectionMN

Бид Сонгох Эрхтэй Клуб

4.29.2013

Лекцэнд суух жиргээчдийн нэрс

2013 оны 4 сарын 24 (Лхагва гаригт) -ны өдөр Монголын 60 000 жиргээчдийн дунд түгээгдсэн жиргээ-зарын дагуу Нобелийн Энхтайвны шагналт хатагтай АН САН СУ ЧИ болон Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Цахиагийн ЭЛБЭГДОРЖ нарын хамтарсан “МОНГОЛ БА МЬЯНМАР: ЭРХ ЧӨЛӨӨ, АРДЧИЛАЛД ХҮРЭХ ЗАМД” лекцэнд суух захиалгаа хамгийн түрүүнд өгсөн нийт жиргээчиддээ баярлалаа.

Ойролцоогоор 1000 жиргээч оролцох хүсэлт илэрхийлсэн ч хамгийн түрүүнд холбогдсон 230  хүнийг бид бүртгэсэн билээ. (Доорх жагсаалтаас та нэрээ шалгана уу)

Бүртгэгдсэн жиргээчдийн 98% нь зохион байгуулагч байгууллагын оффисоос ирж урилгаа авсан байна. Харин зарим хүмүүс утсаа авахгүй, бас завгүй гэж хэлжээ.

Иймд урилгаа биеэр ирж авч амжаагүй жиргээчид маргааш (4 сарын 30) 13.30 минутад Төрийн ордны зүүн хаалга дээр ирээд урилгаа аваад дотогш орох 2 дахь боломжийг олгож байна. (Нэрээ доорх жагсаалтаас шалгана уу)

ТОДРУУЛГА: Нэрсийг хэд хоногийн өмнө Төрийн хамгаалалтын албанд өгч, тусгай тамгатай урилга хэвлүүлдэг болохоор 2013 оны 4 сарын 24 (Лхагва гаригт) -аас хойш холбогдсон хүмүүсийг энэ удаа лекцэнд хамруулах боломж олдоогүйг та бүхэн сайн ойлгоно биз ээ.

Ямартаа ч залуучууд бид анх удаа ТWITTER буюу жирээгээр зар түгээж маш богино хугацаанд буюу 1 цаг 30 минутын дотор Нобелийн шагналт АН САН СУ ЧИ, Ерөнхийлөгч Ц.ЭЛБЭГДОРЖ нарын хамтарсан лекцэнд  230 ЖИРГЭЭЧДИЙГ бүртгэж, лекц сонсох боломж олгосондоо баяртай байна. - Олуулаа Клуб


Овог Нэр
1 Энхбаяр  Азжаргал 
2 Довдон  Аззаяа 
3 Шагдарсүрэн   Алтангадас
4 Занабаатар  Алтангэрэл 
5 Цэрэнсодном  Алтангэрэл 
6 Цэрэнбат  Алтансүх 
7 Насанжаргал Алтанхуяг
8 Бат-Оронго Алтаншагай
9 Амартүвшин Амарзаяа
10 Өөдөс  Амарзаяа 
11 Пүрэвжав  Амарцэцэг 
12 Баяр Анхбаяр
13 Цэгмид  Ариунаа 
14 Аюуш Ариунболд
15 Аюуш Ариунтөгс
16 Дуламсүрэн Баасанхүү
17 Арьяа Бадам
18 Дүвэд Бадамсүрэн
19 Магсар  Базаррагчаа 
20 Цэрэнсоднов Батбаяр
21 Дүгэр  Батгэрэл 
22 Басбаяр Батдорж
23 Баатарчулуун Батдорж
24 Галсандорж  Батжаргал 
25 Жанцан Бат-Ирээдүй
26 Батболд Бат-Очир
27 Даваасамбуу Бат-Өлзий
28 Даваасүрэн  Бат-Өлзий
29 Нямдаш Батсайхан
30 Загдрагчаа  Батсайхан 
31 Эрдэнэзориг Батсүх
32 Жамбал Батсүх
33 Алтангэрэл  Батсүх 
34 Гарамгай  Баттөр 
35 Цэрэнхүү Баттуяа
36 Батзориг  Батхүлэг 
37 Ганхуяг  Бат-Эрдэнэ
38 Бадрах  Бат-Эрдэнэ 
39 Ням-Очир  Баянмөнх 
40 Мэндбаяр  Баяр 
41 Өлзийт  Баярзол 
42 Намдал  Баярмаа 
43 Пунцаг Баярмагнай
44 Баяраа  Баяртөгс 
45 Ганбаатар Баярхүү
46 Эрдэнэбилэг  Баярхүү 
47 Энхтөр Билэгсайхан
48 Бямба Билэгсайхан
49 Сүхээ  Бичинхүү 
50 Доржготов Болормаа
51 Санжаа Боргил
52 Болд Булган
53 Энхболд  Булган  
54 Буяннэмэх Бурмаа
55 Пүрэвсүрэн  Буяндэлгэр 
56 Батхишиг  Буяндэлгэр 
57 Батсайхан Буянхишиг
58 Сэрээнэмдорж  Бүрэнтогтох 
59 Сүхбат Бямбасүрэн
60 Гантулга Ганбаяр
61 Баяраа Ганзориг
62 Ванчиг Ганзориг
63 Ганболд Ганпүрэв
64 Доржпалам  Гансэрээ 
65 Ганболд  Гантулга 
66 Мөнгөнцог  Ганхүлэг 
67 Даваажаргал  Ганцогт 
68 Гонгорсүрэн  Ганцэцэг 
69 Баасанжав  Ганчимэг 
70 Даваадорж  Ган-Эрдэнэ
71 Адилбек Гаукар
72 Галбадрах Гүнжлхам
73 Пөнбөг Гэрэлтсансар
74 Лхагважав Гэрэлтуяа
75 Данаа Гэрэлчулуун
76 Эрмекей Гялямхан
77 Гончигсүрэн  Давхарбаяр 
78 Батцагаан Дамдин
79 Ч Дарханбат 
80 Жамьяанхорол Дарханбаяр
81 Намжил  Дашдаваа 
82 Чойжоо  Дашсүрэн 
83 Бямбасүрэн Дорждэрэм 
84 Цогбадрах  Дөлгөөн 
85 Лхагвасүрэн Дуламсүрэн
86 Баасанхүү Дуннаран
87 Пүрэвдорж  Дэлгэрзаяа 
88 Алтантуяа Дэлгэрмаа
89 Лхам  Дэмбэрэлням 
90 Нарчулуун Жавзанпагма
91 Эрдэнэбилэг  Жавхлан 
92 Өлзийдэлгэр  Жамбалсүрэн 
93 Тулга Замбага
94 Дондогдорж  Золжаргал 
95 Өлзийсайхан Золзаяа
96 Намжилмаа  Зоригт 
97 Пүрэвдагва Лхагвадорж
98 Дүгэрсүрэн  Лхагвадулам 
99 Отгонбаяр  Лхагвасүрэн 
100 Сугарсүрэн  Лхагвасүрэн 
101 Энхцогт  Лхагвасүрэн 
102 Одбаяр  Мишээл 
103 Очирхуяг  Мөнгөнтуул 
104 Банзрагч Мөнхбаатар
105 Баяржаргал Мөнхбат
106 Аюуш Мөнхбат
107 Ганбат Мөнхбаяр
108 Доржпалам  Мөнхбаяр 
109 Хоролгарав  Мөнхжаргал 
110 Раднаабазар  Мөнхжаргал 
111 Цэрэндулам Мөнхзаяа
112 Таяан Мөнхзул
113 Цэрэндулам Мөнхзул
114 Тэрбиш Мөнх-Очир
115 Нацаг  Мөнхсүх 
116 Дашнанжид  Мөнх-Эрдэнэ 
117 Бямба  Мягмаржаргал 
118 Бадрах Найдалаа
119 Дамчээ Нандин
120 Доржпалам Наран
121 Ганбаатар Наранбаатар
122 Лүндэг  Наранбаатар 
123 Ганбаатар Нарангэрэл
124 Нармандах  Нарангэрэл 
125 Нямдорж Наранзул
126 Норовням  Нарантуяа 
127 Тогоохүү  Наранхүү 
128 Бямбаноров Нолжирмаа
129 Мөнхжаргал  Номинчимэг 
130 Жамяантив Номинэрдэнэ
131 Цогтбаяр Номунаа
132 Банзар Нямсүрэн
133 Магсар Нямсүрэн
134 Болдбаатар  Нямсүрэн 
135 Баасансүрэн  Одончимэг 
136 Лхагвасүрэн  Одсүрэн 
137 Баттуул Оргилболд
138 Бямбасүрэн Отгон
139 Доржготов Отгонбаатар
140 Намхай Отгонтуяа
141 Шийтэр Отгонцэцэг
142 Батжаргал Отгонэрдэнэ
143 Пүрэв  Оюунбилэг 
144 Ганболд  Оюунцэцэг 
145 Өлзийбаяр Оюунцэцэг 
146 Довдой  Оюунчимэг 
147 Болдбаатар  Өлзийсайхан 
148 Сүхбаатар  Өнөбилгүүн 
149 Жигжидсүрэн  Өнөрбаяр 
150 Чимэдрэгзэн  Өсөхболд 
151 Батхуяг  Раднаа 
152 Ганбаатар  Сайнсувд 
153 Батмөнх Сарантуяа
154 Баатаржав  Саранцэцэг 
155 Сугар Содбаяр
156 Сэр-Од Соёл-Эрдэнэ 
157 Цэцэгмаа  Сонинхангай 
158 Эрдэнэжаргал  Сувд-Эрдэнэ 
159 Мөнхбаяр  Сугармаа 
160 Жаргалмаа  Сүлдболд 
161 Батжаргал Сүхбаатар
162 Тарваа  Сэлэнгэ 
163 Хүрэлсүх  Сэржхүү
164 Бат-Эрдэнэ  Танан 
165 Баатар  Төгөлдөр 
166 Эрдэнэболор  Төгөлдөр 
167 Ганболд  Төгөлдөр 
168 Түмэнжаргал  Төрбадрах 
169 Төвшинтөгс  Төрмандах 
170 Бямбадорж Төрмөнх
171 Лхагвасүрэн  Тунгалагтамир 
172 Гантогтох Туул
173 Алтан-очир Түвшинбат
174 Дамдин Түвшинжаргал
175 Туул Түвшинжаргал
176 Батбаатар Түвшинтөр
177 Отгонбаяр  Түмэн-Амар 
178 Ганболд Тэгшжаргал
179 Болд Тэлүүн
180 Эрдэнэбаяр  Тэмүлэн 
181 Лүндээжанцан Тэмүүжин
182 Ганболд  Тэмүүжин 
183 Энхжаргал  Ундармаа 
184 Амгаа Ундрам
185 Соёлхүү  Ундрам 
186 Бэлэгт Ундрах
187 Алтангэрэл Урангоо
188 Энхтайван  Уртнасан 
189 Амарбаяр  Ууган 
190 Төмөр-Очир Ууганбаатар
191 Лхагвасүрэн Ууганбаяр
192 Гэрэлмаа Ууганбаяр
193 Базардарь  Ууганбаяр 
194 Болд  Ууганбаяр 
195 Цэрэнхүү  Ууганбаяр 
196 Хуягбаатар  Ууганцэцэг 
197 Жаргалсайхан  Үүрцайх 
198 Ганболд Халиун
199 XXX Хашбаатар 
200 Баясгалан  Хонгорзул
201 Гомбожав Хөх
202 Амаржаргал  Хулан 
203 Сүхбаатар Цогтгэрэл
204 Бадрах Цолмонбаяр
205 Түвшинтөр Цэнд-Аюуш
206 Алимаа Цэндхүү
207 Юмжав Цэрэндулам
208 Дамиран  Цэцэгдулам 
209 Баярбат Чандманьбаатар
210 Лхамсүрэн Чимгээ
211 Бямбаноров Чимидлхам
212 Баярсайхан  Чимэддулхам 
213 Цэдэвдорж  Чойжамц 
214 Батбек Шинэбат
215 Жигжидсүрэн  Шинэсанаа 
216 Өлзийпүрэв Шинэхүү
217 Лхамдан Энхбаяр
218 Гантөмөр  Энхбаяр 
219 Бөхчулуун Энхболд
220 Эрдэнэсайхан  Энхболд 
221 Бордух  Энхбулган 
222 Нацагдорж Энхжаргал
223 Батзориг  Энхзаяа 
224 Амгалан  Энхзул 
225 Оросоо  Энхцогт 
226 Цэнддорж Эрдэнэбат
227 Дамба Эрдэнэочир
228 Бат-Эрдэнэ  Эрдэнэсүрэн 
229 Ганболд Эрхэмболор
230 Дашдэндэв Янжмаа