8.09.2015

Сингапурын Ерөнхий сайд Ли Сян Лүний Үндэсний тусгаар тогтнолын 50 жилийн ойд зориулж хэлсэн үг

2015 оны 8 сарын 8
Эрхэм Сингапурчууд аа,

1. 50 жилийн өмнө, яг энэ үдэш, Сингапур улс түүхэн өөрчлөлтийн өмнөх цаг мөчтэйгээ золгосон юм. Салан тусгаарлах гэрээнд Кабинетын зүгээс гарын үсэг зураад баталгаажуулчихсан байлаа. Салан тусгаарлах гэрээ болон Тусгаар тогтнолын тунхагийг тусгайлан хэвлэх үүднээс засгийн газрын хэвлэх үйлдвэр чөлөө завгүй ажиллаж байв. Малайзын засгийн газар Цагдаагийн Ерөнхий комиссар болон Бүх цэргийн командлагч нарт маргаашнаас эхлэн шинэ засгийн газрын шууд мэдэлд очих чиглэл өгсөн байдаг. Энэ бүхэн маш өндөр нууцлал дунд явагдсан тул тэр үдэш бидний өвөг дээдэс нэг хоногийн дараа тэдний амьдралд юу тохиолдох талаар ямар ч төсөөлөлгүй, өөрсдийгөө Малайзын иргэн хэмээн бодсоор орондоо нойрсчээ.

2. Өглөө боллоо. 1965 оны 8 дугаар сарын 9. Бидний ертөнц өөрчлөгдөв. Өглөөний 10 цагт радиогоор Тусгаар тогтнолын тунхагийг сонордуулав. Сингапур улс Малайзын бүрэлдэхүүнээс гарч “мөнхөд бие даасан, ардчилсан, тусгаар тогтносон үндэстэн” боллоо. Бүгд Найрамдах Сингапур улс ийнхүү мэндлэв.

3. Ард түмний сэтгэл зовниж байлаа. Бид биеэ дааж чадах эсэхийг хэн маань ч хэлж мэдэхгүй. Эдийн засаг маань чөмөгжиж амжаагүй, чадамж сул байв. Үнэндээ бидэнд ямар ч байгалийн баялаг, бие даасан зэвсэгт хүчин байсангүй. Үдийн алдад эрхэм Ли Куан Юү зурагтаар хэвлэлийн бага хурал хийлээ. Тэрээр сэтгэлээ барьж дийлэлгүй хэвлэлийн бага хурлын ид дунд нулимс дуслуулан уйлсан юм. Түүний хожим хэлснээр энэ бол “сэтгэл догдлуулсан, эмзэг мөч” байжээ.

4. Гэхдээ энэ л эмзэг мөч арлын үндэстний хөгжлийн замналыг цутгах насан туршийн шийдмэг зорилт болж хувирсан юм. Хэвлэлийн бага хурлын эцэст эрхэм Ли Куан Юү Сингапурчуудад хандан “Бид энэ нутагт бусдад үлгэр жишээ болохуйц олон үндэстний Сингапур улсыг цогцлооно. Сингапур бол зөвхөн малай үндэстэн биш, Сингапур бол хятад үндэстэн биш, Сингапур бол энэтхэг үндэстэн ч биш. Хүн бүр төрөлх хэл, соёл, шашны эрх тэгш өөрийн гэсэн орон зайтай байх болно” хэмээн амлалт өгсөн юм.

5. Тэр л мөчөөс хойш бид цоо шинэ үндэстнийг бүтээж эхэлсэн. Ямар ч урт зам туулав даа. Энэ замнал манай анхны манлайлагч нар Сингапурын эхэн үеийнхний зүрх сэтгэлд Сингапур улс бие даасан, тусгаар улсын хувьд амжилтанд хүрч чадна хэмээх итгэл үнэмшлийг төрүүлэх үйлсээр эхэлсэн юм. Тийм ээ, манлайлагчид ба ард түмэн – арслангууд ба арслан зүрхтнүүд хамтдаа нугаршгүй итгэл зүтгэл өвөрлөн улс үндэстнийхээ үндэс суурийг бэхжүүлэхийн төлөө тэмцсэн юм. Хөгжлийн буухиаг тэдний араас манай залуу үе залгамжилж, Сингапурыг улам сэргээн мандуулсан түүхтэй.

6. Жилээс жилд Сингапур улс цэцэглэн хөгжсөн. 1971 онд Британичууд Сингапурыг орхисон явдал, 1973 оны Газрын тосны хямрал, SARS өвчний даамжрал, Азийн санхүүгийн хямрал, Дэлхийн санхүүгийн хямрал гэх мэт олон хэцүү сорилтыг энэ зуур бид хамтдаа туулсан. Бид эдийн засгаа тэлж, ажлын байр бий болгож, орон даяар орон сууц, сургууль, эмнэлэг, цэцэрлэгт хүрээлэн бүтээн байгуулсан. Бид цоо шинэ улс үндэстнийг бүтээн байгуулсан.

7. Жилээс жилд эрхэм Ли Куан Юүгийн 1965 оны 8 сарын 9-нд “бидний өмнө ямагт гэрэлт ирээдүй бий хэмээн итгэж, үндэс язгуур, хэл, шашнаас үл хамаарч нэгдмэл үндэстэн байх болно” гэсэн амлалтыг биелүүлэхийн төлөө бид хамтдаа зүтгэж, зорилгодоо хүрсэн.

8. Тийм ч учраас бидэнд 50 жилийн ойн баяраа ёс төгөлдөр тэмдэглэх хангалттай учир шалтгаан бий.

9. Сингапурын цэргийн хүчний (Nsmen) үе үеийнхний цус, хөлсөө өргөн хамгаалсан амар амгалан, аюулгүй байдлын 50 жилийг хамтдаа тэмдэглэцгээе.

10. Сул талаа хүч тэнхээ болгож чадсан он жилүүдээ тэмдэглэцгээе. Дотооддоо ч зах зээлгүй даржин эдийн засаг хэрхэн дэлхийг өөрийн зах зээлээ болгож, ард иргэдээ ажлын байраар хангаж чадсаныг тэмдэглэцгээе. Өөрийн гэсэн эх газаргүй бид PSA-гийн ачаа тээврийн усан боомт, Чанги нисэх онгоцны буудлыг хэрхэн дэлхийн шилдэг болгож чадсанаа дурсан тэмдэглэцгээе. Малайзын Жохор мужийн импортын уснаас бүрэн хараат байсан бид хэрхэн бүхэл бүтэл арлыг борооны ус тогтоох тосгуур болгож усны NEWater брэндийг шинээр бүтээснээ санан тэмдэглэцгээе. Бидэнд ямар ч байгалийн баялаг байхгүй атал Сингапурынхаа иргэн бүрт өндөр боловсрол эзэмших, авьяас билгээ хөгжүүлэх боломж олгож чадсаныг тэмдэглэцгээе. Хамтдаа байхдаа бүх хүмүүсээ нийлүүлснээс ч илүү хүчтэй гэдгийг бид нотолж чадсан билээ л.

11. Гурав дахь ертөнцийн буурай орноос дэлхийн хөгжлийн манлайд хүрэхдээ ард иргэдийнхээ хэнийг ч ардаа орхилгүй нэгэн цул үндэстэн шиг замнаж чадсанаа юун түрүүн тэмдэглэцгээе. Сингапурын хөгжлөөс чухамдаа иргэн бүр хувиа хүртсэн. Ажилчин ангийн цэнхэр захтнаас эхлээд сэхээтний давхаргын цагаан захтан хүртэл, төсвийн дэмжлэгтэй орон сууц (HDB) эзэмшигчдээс өгсүүлээд тансаг сууц эзэмшигчдийг оролцуулсан ч тэр, хятад, малай, энэтхэг, евроази гэлтгүй бүх хүний амьжиргаа сайжирсан нь үнэн билээ. Бид бол бүх нийтээрээ хувийн орон сууц эзэмшиж, өмчилж чадсан үндэстэн. Хүн бүрт өөрсдийгөө хөгжүүлэх боломж нээлттэй. Хүн бүр илүү гэрэлт ирээдүйтэй золгох хувьтай.

12. Бид өнөөдрийн энэ л өндөрлөгөөс 50 жилийн ялгуусан замналаа эргэн хараад бахархаж байна. Энэ бүхнийг бий болгоход хувь нэмрээ оруулсан хүн бүрт ач санан талархаж байна.

13. Энэхүү өндөрлөгөөс биднийг угтах шинэ оргилуудыг харж болно. Бидний цаашдын аян газрын зурагт тэмдэглэгдээгүй ээ. Гэхдээ бид улам хичээх ёстой. Учир нь бидэнд өөрсөддөө болон хойч үедээ илүү сайн сайхныг бүтээх хүсэл тэмүүлэл бий.

14. Бид зорилгодоо хүрч чадна гэдгээ мэднэ. Яагаад гэвэл бид бие биенийнхээ төлөө бат зогсч чаддаг хүмүүс. Бид нэгдмэл нэг үндэстэн байхдаа хүчтэй. Хөмөрсөн ачааны машинд гацсан нэгнээ аврахын тулд бид зөнгөөрөө цуглараад өргөчихдөг. Хөгжмийн аяз тасарсан ч төрийн дууллаа бид цог жавхаатай дуулан гүйцээдэг. Бид өнгөрснөөрөө бахархаж, ирээдүйдээ итгэл төгс байдаг. Хамтдаа байхдаа бид Сингапурт итгэдэг. Хамтдаа байхдаа бид Сингапурт харьяалагддаг. Бид хамтдаа Сингапур.


15. Миний бие та бүхэнтэй Сингапурын түүхэнд онцгой ач холбогдол бүхий Викториагийн нэрэмжит Концертын танхимаас мэндчилж байна. 1954 онд энэ баганатыг Викториагийн дурсгалын танхим гэж нэрлэдэг байжээ. Эрхэм Ли Куан Юү энэ л танхимд Ардын Хөдөлгөөний Нам (PAP) –ын үндсийг тавьж, эрх тэгш, шударга нийгмийн төлөөх урт удаан тэмцлээ эхлүүлсэн юм. 1958 онд энэ л танхимд “Сингапур мандтугай” (Majulah Singapura) сүлд дуу анх эгшиглэсэн. Тусгаар тогтносныхоо дараа бид Үндэсний баярын өдрийн анхны баярын жагсаалыг зэргэлдээ орших Паданг талбайд хийж, нэг үндэстний ёсоор “Сингапур мандтугай”-г хоолой нийлүүлэн дуулж байлаа.

16. 50 жилийн дараа, Алтан ойн их баяраа (Golden Jubilee) тэмдэглэх гэж Падангийн талбайд бид дахин цугларна. Бид хамтдаа “Сингапур мандтугай” дуугаа бахархалтайгаар дуулж, Үндэсний тангарагаа уншицгаана. Өнгөрсөн 50 жилийн ололт амжилтаараа бахархан цэнгэж, улс үндэстнээрээ зол жаргал, мандан бадрал, хөгжил дэвшлийн манлайд хүрэхийн төлөө үндэс язгуур, хэл, шашнаас үл хамааран эв нийлсэн нэгэн цул үндэстэн байж, Сингапур улсаа мандуулахын төлөө ахиад цоо шинэ эрч хүчээр хамтдаа зүтгэцгээе.

17. Та бүхэндээ Үндэсний баярын 50 жилийн ойн мэндийг өргөн дэвшүүлье!

Орчуулсан Даваабатын Сайнбаяр @dsainbayar
/Сингапурын Үндэсний Их Сургуулийн Ли Куан Юүгийн нэрэмжит Төрийн бодлогын дээд сургуулийн магистрант/

Эх сурвалж: http://www.pmo.gov.sg/mediacentre/prime-minister-lee-hsien-loongs-national-day-message-2015-english


2.14.2015

Монгол мөрөөдөл ба үндэстний амбици


Америк мөрөөдөл

Америк мөрөөдөл гэх хэлцийг Холливудын кино, утга зохиолоос дуулаагүй хүн ховор. Гудамжны рэппэрүүд ч дуундаа үглэдэг энэ үгээр Барак Обама номоо гарчиглаж байв. Ягшмал тодорхойлолт байхгүй ч америк мөрөөдөл бол гарвал угсаа, арьсны өнгө, нас, хүйс, шашин шүтлэгээс үл хамааран хүн бүрт тэгш боломж, зорилгодоо хүрэх бүхий л бололцоог олгох идеал буюу үзэл санаа, үндэстний нь хүсэл эрмэлзэл юм. Нөгөөтэйгүүр хүн өөрийн цуцашгүй хөдөлмөр, сонголтоор ямар ч амжилтанд хүрч болно гэсэн итгэл үнэмшил, түүнийг гүйцэлдүүлэгч зөв тогтолцоог илтгэдэг. Америк мөрөөдлийн суурь философи нь АНУ-ын Тусгаар тогтнолын тунхагт шигтгээстэй байдаг ажгуу. Улстөрийн болон эдийн засгийн эрх чөлөө, эрхзүйт ёс, хувийн өмч бол америк мөрөөдлийн үндэс суурь нь юм. Хоёроос цөөнгүй хүүхэд, хувийн хаус, том жийп, ажилтай орлоготой дундаж гэр бүл бол америк мөрөөдлийн хялбаршуулсан бэлэг тэмдэг бөгөөд энэ дүр төрх америкчуудын тархинд бага балчир наснаас нь зураастай байдаг. Америк мөрөөдөлдөө бид хүрч чадаж байна уу хэмээн тэд бие биеэсээ асууж, үндэстнээрээ хамт тэмүүлэх хүсэл мөрөөдлийнхөө бэлгэ тэмдэг, нэг төрлийн дэнс болгох ажээ.

Хятад мөрөөдөл

Хятадын нэн шинэ түүхэнд хамгийн хүчирхэг, шударга гэсэн нэр хүндийг богино хугацаанд олж авсан Си Зиньпин 2012 оны 11 сард Хятадын Коммунист Намын даргаар сонгогдсон даруйдаа “Хятад мөрөөдөл” гэсэн цоо шинэ үзэл санааг тунхаглажээ. Нэг ёсондоо Дэн Сяо Пиний Нээлттэй хаалганы бодлогоор амжилттай замнаж 21-р зуунтай золгосон хятад үндэстэнд дахиад шинэ мөрөөдөл, шинэ бодлого, шинэ үзэл санаа, шинэ оргил, шинэ хэмжүүр хэрэгтэй болсон яг л энэ торгон мөчид Си Зиньпин Хятад мөрөөдлийг тунхагласан нь чухам цагаа олсон гэлтэй. Си Зиньпин энэхүү шинэ идеологио “Хятад үндэстний сэргэн мандалт, хятад хүний амьжиргааны түвшинг сайжруулах, хөгжил дэвшил, илүү сайн нийгмийг цогцлоох болон цэрэг армийг хүчирхэгжүүлэх” хэмээн томъёолсон байна. Хятад мөрөөдөл гэсэн хоёр үгийг уриагаа болгосон даруй хэвлэл мэдээллийн гол эх сурвалжуудаар үзэл санааг нь түгээн дэлгэрүүлж, төр нийгмийн зүтгэлтнүүд ч бүх шатанд тогтмол хэрэглэн хэвшиж, Хятадын нийгэм дахь хувь хүний эрх үүрэг, эзлэх байр суурийг тодорхойлдог болжээ.

Энэ хэллэгийг анх Нью-Йорк таймс сонины тоймч Томас Фридманы бичсэн “Хятадад өөрийн гэсэн мөрөөдөл хэрэгтэй” нэртэй нийтлэлээс үүдэж Хятадад дэлгэрсэн гэж үзэх нь бий. (эл зохиогчийн “The World is Flat” ном “Дэлхий бөөрөнхий биш” нэрээр 2007 онд Монголд хэвлэгдсэн) Нэр нь л төстэй болохоос Америк мөрөөдлөөс хэлбэр, агуулгаар тэс өөр, гэхдээ улс үндэстэндээ нэгдмэл идеал, мөрөөдөл бэлэглэж, бүгдийг нь нэг зүгт уриалан дуудаж чадаж буйгаараа зорилго нэг гэлтэй.

Хамгийн сонирхолтой нь Си Зиньпин хоосон гоё лоозон хэлсэнгүй. Тэрбээр Хятад мөрөөдөлтэй уялдуулж “Хос 100” (Two 100s) нэртэй маш тодорхой хоёр зорилт, хөгжлийн стратеги дэвшүүлжээ. Эхний зорилт нь 2021 он буюу ХКН-ын 100 жилийн ой тохиох үед moderately well-off society (xiaokang) буюу дунд зэргийн чинээлэг нийгэм цогцлоох тухай бол хоёр дахь зорилтоо Хятадыг орчин үежүүлж, үсрэнгүй хөгжүүлэх зорилгын хүрээнд 2049 он буюу БНХАУ байгуулагдсаны 100 жилийн ойгоор fully developed nation буюу өндөр хөгжилтэй орон болно гэж тодорхойлжээ.

Дунд зэргийн чинээлэг нийгэм цогцлооно гэдэг нь томоохон хотууд төдийгүй хөдөө орон нутгийн иргэд ч өндөр түвшний амьжиргаатай болох тухай юм. 2010 оны байдлаар нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг 2021 он гэхэд хоёр дахин нугалж, орон нутагт буй иргэдийг хотжуулж (ойролцоогоор 1 тэрбум буюу хятадын хүн амын 70%) дуусгах зорилт тавьжээ. Модернизаци буюу орчин үежүүлэлт гэдэг зорилтоо шинжлэх ухаан, технологи болон эдийн засаг, бизнесийн салбарт дэлхийд тэргүүлэх байр суурь эзлэхээс өгсүүлээд Хятадын соёл иргэншил, соёл, зэвсэгт хүчнийг бэхжүүлэх бодлогыг хамааруулж, хүний хүчин чармайлт, хөгжлийн асуудалд төрөөс идэвхийлэн оролцоно хэмээн маш тодорхой томъёолсон байна.

Олон улсын хөрөнгө оруулалтын банкир Роберт Күн Хятад мөрөөдөл нь дөрвөн хэсгээс бүрддэг гэж Нью-Йорк Таймс сонинд бичжээ: 1. Хүчирхэг Хятад орон (эдийн засаг, улстөр, гадаад бодлого, шинжлэх ухаан, зэвсэгт хүчин); 2. Соёл иргэншсэн Хятад орон (тэгш байдал, шударга ёс, баялаг соёл, өндөр ёс суртахуун); 3. Эв нэгдэлтэй Хятад орон (нийгмийн анги давхаргууд хоорондоо эв найртай байх); 4. Үзэсгэлэнт Хятад орон (эрүүл байгаль орчин, агаар, төрөл бүрийн бохирдлыг багасгах);

Үндсэндээ маш тодорхой зорилт тавьсан удирдагчынхаа уриалга дор хятад үндэстэн нэг зүгт харж, тэмүүлж чадаж байна. Хятад мөрөөдөл гэдэг үг өдгөө www.baidu.com хайлтын системийн хамгийн их эрэлттэй түлхүүр үгсийн нэг болсон нь үүнийг илтгэнэ. (Бээжинд буугаад мордсон гийчин Хятадын аль ч сувгаар Beautiful China нэртэй Хятадын үзэсгэлэнт байгалийн зураглал, рекламыг үзэхгүй өнгөрөх аргагүй)

Урд хөрш хөгжлөө олон арван жилээр тодорхойлж байна. Тэд Great renewal of Chinese nation хэмээж үндэстнээ шинэ эрч хүч, шинэ өнгөөр тодорхойлж байна. Tэд дэлхийд тэргүүлэгч үндэстнийг шинээр бүтээж байна.

Монгол мөрөөдөл... Бид хаашаа зүглэнэ вэ?

Pax Mongolica хэмээх бүтэн эринг хүн төрөлхтний түүхэнд мөнхөлсөн Монголын эзэнт гүрний мандан-бадралын үеэс хойшхи бидний амьдарч буй 21-р зуун бол яах аргагүй шинэ Монголын дахин-сэргэн-мандалтын зуун мөн. 20-р зууны эхэн үеийн Монголын төрийн зүтгэлтнүүд тухайн үед бидэнд “ногдсон” хамгийн боломжит идеологийг нутагшуулж, тусгаар Монгол улсын төлөө хэмээх үндэстний их хүсэл тэмүүлэл дор үйлдвэржилт, хөдөө аж ахуй, шинжлэх ухаан, соёл, боловсрол, хотжилтод маш тодорхой зорилтууд тавьж, улс нийтээрээ НЭГ ЗҮГТ харж, уйгагүй хөдөлмөрлөсний дүнд орчин үеийн Монголын суурийг тавьж чаджээ. Тэд тавьсан зорилгодоо ХҮРСЭН. 90-ээд оны Ардчилсан хувьсгалынхан ч түүхэн гавьяагаа байгуулж, тусгаар тогтнолыг бүрэн утгаар нь тунхаглаж, ардчилсан нийгмийн суурийг тавихдаа бүхэл үндэстнээрээ НЭГ ЗҮГТ хамтдаа тэмүүлж, хөдөлж чадсан.

Үндэстний хүсэл эрмэлзэл бол үндэсний язгуур эрх ашгаар эрэмбэлэгдэж байнгын усалгаа, зөв манлайллыг эрж хайж байдаг. Шилжилтийн нугачаа, даяаршлын эринд алдагдсан үнэт зүйлүүдээ хайж, үндэстний цоо шинэ ялгарлыг цогцлоох учраа дээр дооргүй олохгүй хөл алдаж байна.

Бид өнөөдөр хүмүүнлэг иргэний ардчилсан нийгэм байгуулж, капитализмын замаар замнаж буй мэт боловч яг үнэндээ дээрх хоёр замналаасаа байнга хазайж байна. Одоо “мөрдөгдөж” буй Монгол улсын хөгжлийн бодлого бол сонгуулийн дөрвөн жилд зориулсан амлалтын жагсаалт төдий юм. Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого хэмээх сүржин нэртэй бичиг баримт байдаг боловч ард нийтийн хүсэл зоригийн илэрхийлэл болж чадсангүй. Агуулга, зорилт нь чухам юу байдгийг энгийн иргэд байтугай төрийн түшээд өөрсдөө ч ойлгоогүй, мөрдөөгүй, итгээгүй.

Улс орон байтугай хувь хүн, гэр бүл, компаниуд ч урт хугацааны төлөвлөгөө гаргаж хөгжлийн зорилтоо тодорхойлдог нь үсрэнгүй орнуудын амжилтын хэв маяг. Бид бүх шатандаа төлөвлөгөөгүй, хариуцлагагүй нийгэмд бужигналдаж байна. Ажил хэргийн уулзалтад оролцогч талууд ирэх эсэх нь 50% эргэлзээтэй, Засгийн газар нь ямар ч шийдвэрээ дуртай цагтаа өөрчлөх магадлалтай, төгрөгийн ханш хэрхэн өөрчлөгдөхийг нэг жилийн өмнө байтугай сарын өмнө мэдэх боломжгүй байдгаас ихэнхи компани ядаж л нэг жилийн төлөвлөгөө гаргахдаа бэрхшээлтэй тулгарна. Хувь хүн, компани байтугай угаас улс орон маань хаашаа явж байгааг ч мэдэж байгаа хүн байхгүй байна. Зарим нь социализм байгуулахаар шулуудаж, зарим нь ардчиллаас ухарч байна. Бид Канад, Австралийн хөгжлийн замналаар явах гээд байна уу, эсвэл мэдлэгийн эдийн засагт суурилсан Япон, Солонгос шиг болох гээд байна уу? Скандинавын орнуудын нийгмийг цогцлоох гээд байна уу эсвэл Монголын гэсэн өөрийн хэв маягийг тодорхойлж байна уу? Хэрэв тийм бол тэр нь тэгээд юу вэ?

Үндэстний хүсэл тэмүүллийг тэргүүлэх сэхээтний олонлогууд ба ард түмний сонгосон төлөөлөл зүгшрүүлж, манлайлдаг. Монголын төр ба тэргүүлэгч улстөрийн нам, хүчнүүд үндэстнийхээ хүсэл эрмэлзэл, итгэл үнэмшил, үнэт зүйлийг огоорч, тэднийг мохоож байна.

Манай үндэстний амбици буюу үндэстний хүсэл мөрөөдөл юу вэ? Тусгаар тогтносон, ардчилсан Монгол улсын дараагийн зорилт юу байх вэ? Бидэнд яг одоо улс үндэстнээрээ хамтдаа тавьсан зорилт, хүрэх оргил, түүнд хүрэх хөгжлийн загвар, тавьсан огноо байна уу? Манай үндэстний соёлын бодлого юу вэ? Бид нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг хэзээ арав дахин өсгөх вэ? Бид хэзээ ӨНДӨР ХӨГЖИЛТЭЙ ОРНЫ тоонд багтах вэ? Хэрэв очих бол ЯАЖ вэ?

Үндэстний хүсэл эрмэлзэл, түүндээ тулгуурласан биелэгдэхүйц, цаг хугацаатай, тооцоо судалгаатай, гуйвшгүй хөгжлийн бодлого, зорилтуудаа тодорхойлж, улс үндэстнийхээ хувьд гүн бат итгэл үнэмшил олж аваагүй цагт бид наад захын жижиг асуудлуудад ч ямагт нийгмээрээ талцаж, хөгжлийн эрчийг өөрсдөө хойш чангааж суух өнөөгийн дүр зураг үргэлжилсээр байх болно. (Үргэлжлэл бий...)

Даваабатын Сайнбаяр @dsainbayar 2015.02.09
Oлуулаа клубын Ерөнхий зохицуулагч
 

1.12.2015

Дээд боловсролын шинэчлэл - Либерал урлагийн боловсрол

2015/01/13-ны өдрийн 15:00 цагт ШУТИС дээр ОЛУУЛАА Клубын Ерөнхий зохицуулагч Д.Сайнбаяр "Дээд боловсролын шинэчлэл - Либерал урлагийн боловсрол" сэдвээр лекц уншина. - Зохион байгуулагч ШУТИС, OIL Open Innovation Lab

12.26.2014

"Шинэ жилийн мэнд дэвшүүлье" Jardin Residence

Энэ шинэ жилээр авсан хамгийн сонирхолтой бэлэг. 3 настай Бүжин, 2 настай Индранила охидтойгоо хамт үзэв. 2 охин намайг шоолоод л хөхрөөд байна. Jardin Residence, Шунхлай групптээ баярлалаа. Аса аваргын төгсгөл хэсэг хамгийн инээдтэй байлаа :)

 

11.03.2014

Political Branding Lessons from Mongolia (my interview for CongressDIGITAL)

http://www.congressdigital.com/blog/2013/07/20/political-branding-lessons-from-mongolia/
Published on 20 July 2013

The branding and design of Mongolia's incumbent President Elbegdorj Tsakhia for this year's elections was clean and modern. We had the chance to talk about it with Mr. Sainbayar Davaabat, Advisor Non-Staff to the President of Mongolia (since January 2013), who worked as head of the Social Media PR team at Elbegdorj Tsakhia's election campaign headquarters.

CongressDIGITAL: Please tell us more about the campaign's logo.

Mr. Sainbayar Davaabat: It was mainly our PR director and chief strategist Ganbaatar Amgalanbaatar's idea. The campaign logo denotes Э ("E" in English), the initial of President Elbegdorj Tsakhia's first name. As for the design, it was inscribed with the national flag and the logo of the Democratic Party. The logo "E" was used pretty much on all campaign messages where the letter "E" occurred -- such as on our official TV news channel Unity news (Эв нэгдлийн мэдээ).

CongressDIGITAL: What font did you choose to use and why?

Mr. Sainbayar Davaabat: We used traditional Arial font all across our official website and print media for the straightforward and fresh feel of it. Also, we were careful about not being overpowering as the President was an incumbent.

CongressDIGITAL: Please tell us more about the poster with two horses.

Mr. Sainbayar Davaabat: Mongolians are traditionally a nomadic people. More than half of our population still lives in the countryside herding animals. For both urban and nomadic voters, we have presented a campaign slogan: "Илүү эрчээр Илүү хөгжил рүү" or "Moving forward with More strength" on a poster with the president riding a horse with a spare horse. Mongolians take a spare horse when we hit the road to a faraway distance. So the spare horse symbolizes our candidate's far-reaching goal and his second term in Presidential office. I believe it was a fantastic combination and delivers the message clearly to a voter's optimistic spirit and tradition at the same time.

CongressDIGITAL: What is your "digital strategy" for social media?

Mr. Sainbayar Davaabat: Our main strategy was to encourage youth participation and volunteerism. Compared to the previous elections, social media played a significant role in this year's Presidential election. With 1.9 million voters in the country, we have a rising number of 630,000 people on Facebook and roughly 65,000 urban voters on Twitter. This means 1 out of every 3 voters is on Facebook while 1 out of every 30 voters is on Twitter. We have created a Facebook – Twitter – YouTube viral chain and managed all of it simultaneously motivating volunteer supporters. We have carefully analyzed and worked with party members, volunteers and supporters on the most popular Facebook groups and pages and Twitter users with the most followers. We strategically encouraged youth volunteers to be more creative in making amateur videos, music videos, comic banners and web posters to promote our campaign messages. Youth turnout was crucial in this election. Also, we have used an in-house, proprietary software which does parsing and data mining on tweets to examine popularity rankings of the Presidential candidates among Twitter users. The announcement of the rankings among Twitter users and exit poll results from diaspora voters became most talked about topics on social media. It certainly influenced floating voters effectively. Our official website was designed by the New Media Marketing Agency and I believe they did a fantastic job. It was meant to be contemporary, clean-cut, yet user friendly all across. Official social media channels were managed by our professional team of volunteers. We also encouraged application developers to release Android application games for free download.

http://www.congressdigital.com/blog/2013/07/20/political-branding-lessons-from-mongolia/ 

10.10.2014

МОНГОЛЫН УЛСТӨР МОНГОЛЫГ МУУХАЙ ХАРАГДУУЛЖ БАЙНА

“Улс төрд шинэ манлайлагч” төслийн нээлтэнд хэлсэн үг

2014.10.10 Төслийн нээлтийн үйл ажиллагаа – Соёлын Төв Өргөө – Д.Сайнбаяр 

Сайн байцгаана уу 21-р зууны Монгол залуус аа! Юуны өмнө хэн нэгэнд биш, харин та бүгд өөрсөддөө зориулаад алга ташаарай. Яагаад гэвэл өнөөдөр энд цугласан та бүгд бие биедээ баяр хүргэх маш том шалтгаан байгаа гэдэгт би эргэлзэхгүй байна.

Хүн өөрийн амьдралынхаа мөч бүрт СОНГОЛТ хийдэг. Гэхдээ амьдралын турш маш цөөн чухал сонголт, САЛАА ЗАМЫН өмнө ирдэг билээ. Их сургуульд суралцах, мэргэжлээ сонгох, анхны ажил, гэр бүл г.м Гэхдээ энэ чухал сонголтуудыг хийх боломж дандаа давтагдаад байдаггүй.

Одоогоос долоон жилийн өмнө би есөн жил харь нутагт ном сурч, ажил хийж, нэг ёсондоо "бадарчилж" яваад төрж өссөн Монголдоо буцаж ирсэн. 26 настай, АНУ-ын Чикаго хотод програмистаар ажилладаг, үсээ босгож самнасан тийм л нэг энгийн залуу. Эрч хүч дүүрэн. Яг тэр үед би бас л нэг чухал сонголтын өмнө ирсэн. Эх орондоо хийж бүтээж, өөрийгөө бизнесийн салбарт сорих уу, эсвэл Америкт өндөр цалинтай ажлаа хийгээд, тэнд эхэлсэн амьдралаа өрнүүлэх үү гэж. Удаан бодсоны эцэст Монголдоо үлдэж, Global CEO нэвтрүүлэгт оролцох сонголтыг хийж байсан. Энэ бол тийм амар сонголт байгаагүй ч амьдралдаа хийсэн хамгийн зөв сонголтуудын нэг байсан гэж одоо ч надад бодогддог.

Дэлхийн цалинг Монголдоо уриатай тус нэвтрүүлэгт шигшигдэн оролцсон 15 залуусын ихэнхи нь өнөөдөр Монголын топ групп компаниудад, зарим нь өөр өөрийн сонгосон салбарт манлайлагч болж ажиллаж, дэлхийн цалинг Монголдоо авч байна. Ард түмний өмнө мэдлэг боловсрол, авьяас чадвараа нээлттэйгээр уралдуулж, ӨӨРСДИЙГӨӨ СОРЬЖ, ӨӨРСДИЙГӨӨ НЭЭСЭН нь бидний хувьд хамгийн том шагнал болсон юм. Тэдний хэн нь ч “арын хаалгаар” ажилд орж, “арын хаалгаар” амьдралаа төвхнүүлээгүй ээ.

Өнөөдөр Монголын нийгэмд хүн бүр л бүгдийг шүүмжилдэг болжээ. Энэ нь ч сайн хэрэг. Гэхдээ түнэр харанхуйг зүхэж суухаар ганц ч болтугай лаа асаа гэж нэг ухаантны хэлсэн үг бий. Тун харамсалтай нь болохгүй, бүтэхгүй байна хэмээн шүүмжлэгчдийн тоо түүнийг өөрчлөхийн төлөө үйлдэл хийж буй хүмүүсээсээ олон байна. Шийдлийг олж нээх, хэрэгжүүлэхэд ҮЙЛДЭЛ, ОРОЛЦОО чухал. Тэртусмаа ЗАЛУУСЫН ОРОЛЦОО чухал.

Үүнийг та бүхэн хийж чадна.

УЛСТӨР гэдэг үгээс Монголчууд бид залхжээ. Бүх нийтээрээ улстөрч хүнийг адгийн амьтан гэж боддог болсон байна. Тэр улстөрд орж байгаа гэнэ гээд бие биеэ ад үзэх, сайн муугаар хэлдэг болжээ. Энэ бол өөрөө яагаад залуус улстөрд дуу хоолой, үйлдлээрээ оролцох ёстой вэ гэдгийн маш том шалтгаан болж байна. Яагаад манай нийгэм УЛСТӨР гэдэг үгээс ингэж их цэрвэнэ вэ?

Яагаад гэвэл МОНГОЛЫН УЛСТӨР БОХИР БАЙНА. Яагаад гэвэл МОНГОЛЫН УЛСТӨР ШУДАРГА БУС БАЙНА. МОНГОЛЫН УЛСТӨРЧИД ХУДАЛ АМЛАЛТ ХЭЛЖ БАЙНА. Монголын УЛСТӨР баялаг бүтээгчдэд СААД болж байна. Монголын улстөр нийгмийн сэтгэлгээний түвшнээс хоцорсон байна. МОНГОЛЫН УЛСТӨР МОНГОЛЫГ МУУХАЙ ХАРАГДУУЛЖ БАЙНА.

Монголын ард түмэн ЦОО ШИНЭ ҮЕИЙН, ӨНДӨР ЁС СУРТАХУУНТАЙ, ОРЧИН ҮЕИЙН мэдлэг боловсролтой, ХЭЛСНЭЭ ХИЙДЭГ, ХИЙСНЭЭ ҮРГЭЛЖЛҮҮЛДЭГ, ҮНЭТ ЗҮЙЛДЭЭ ҮНЭНЧ, ШИНЭ МАНЛАЙЛАГЧДЫГ хүсч байна.

Үүнийг та бүхэн хийж чадна.

Тус төсөлд оролцогчдыг сайн муу хэлж, өөлж, үл итгэж, урьдчилан дүгнэж буй хүмүүс олон байгааг нийгмийн сүлжээгээр харлаа. Улстөрд шинэ манлайлагч болохоор зориглон оролцож буй энэ залуусыг битгий ад үз, залуу үеийн хийж бүтээх, ӨӨРЧЛӨЛТ ХИЙХ ХҮСЭЛ ЗОРИГИЙГ бүү МОХОО гэж би тэдэнд хэлмээр байна. Даргын хүүхэд эсвэл заавал олон жил намын ажил хийсэн хүн манлайлагч болдог байх шаардлагагүй. Эрдэм мэдлэг, авьяас чадлаа ард түмнийхээ өмнө шалгуулая, уралдуулая гээд зориглож буй эдгээр 90 залуусыг дэмжтүгэй гэж тэдэнд хэлмээр байна!

Уудам Монголын өнцөг булан бүрээс шигшигдэн шалгарсан та бүхэн бол Монголын шинэ үеийн сэхээтний төлөөлөл, үндэсний эрх ашиг, үнэт зүйлийг эрхэмлэдэг, Монгол улсын нэр төртэй иргэн, дэлхийн энх тайванч, байгаль орчноо хамгаалагч, шударга ёсыг сахигч, өндөр ёс суртахуунтай, Монгол орны хөгжлийн хөтөч болсон ЭХ ОРНЫ САЙН ХҮҮ, ОХИН мөн гэдэгт бид итгэж байна.

Өнөөдөр та бүгдийн дундаас улс орныхоо иргэдэд ҮЙЛЧЛЭХ (public servant), нийгэмд тулгарсан асуудлуудын ШИЙДЛИЙГ ОЛОХ бодлого тодорхойлогчид, Соёлт нийгэм, Шударга ёс, Xүний эрх, Ардчилсан нийгмийн ҮНЭТ ЗҮЙЛИЙН төлөө тэмцэх МАНЛАЙЛАГЧИД төрнө гэдэгт ард түмэн тань итгэн хүлээж байна.

Монголын түүхийн үе бүрт нүдэндээ цогтой залуу манлайлагч нар төрж, ачааны хүндийг үүрч ирсэн. Энэ ачаа хүссэн хүсээгүй бидний үед шилжин ирж буй. Энэ бол ирж яваа цаг. Манай үеийнхэн их өвөг дээдсийн ариун голомтыг бадрааж, хөгжлийн бамбарыг улам өндөрт өргөх болно.

21 зууны Монгол залуучууд үүнийг хийж чадна. Та бүхэн чадна. 

ТА БҮХНИЙГ ЭХ ОРОН ЧИНЬ ДУУДАЖ БАЙНА!

Баярлалаа.

Даваабатын Сайнбаяр
Моннис группын дэд ерөнхийлөгч
Олуулаа клубын ерөнхий зохицуулагч

9.09.2014

Өглөөний уулзалт No.3 - Төслийн менежмент

Маргааш өглөө Хөгжлийн Танхим ТББ-ын залуусын зохион байгуулж буй Төслийн удирдлага сэдэвт миний лекцэнд 100 хүн 10 000 төгрөгийг тус байгууллагын дансанд урьдчилан төлж, өглөө эрт 7 цагт цуглахаар болсныг өнөөдөр мэдээд залуусаараа их бахархлаа. Манай залуус маш эртэч, бас ажил хэрэгч болжээ. Project management ба түүний гол арга барилууд, PDLC-н гол мөчлөгүүд, Resource Plan,  Financial Plan, Quality Plan, Сontract management, Procurement management, Time Management, Cost Management, Quality Management, Change Management, Risk Management, Acceptance Management, Communications Management гэх мэт аливаа төсөлд заавал байх ёстой, орхигдуулшгүй удирдлагын хэлбэр, арга барилуудын ач холбогдлыг дэд бүтцийн төслүүд болон олон улсын төслүүд дээр жишээлж ярихаар төлөвлөлөө. Мөн яагаад манай төрийн буюу төсвийн төслүүд нь төслийн удирдлагын дээр дурдсан наад захын аргачлал, төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхгүй орхигдуулснаас болж амжилтгүй болдог тухай (жишээ нь яагаад Монголд маш муу зам баригддаг буюу "бариулдаг") тухай хувийн ажиглалтуудаас хуваалцана. Сүүлийн хэдэн жил хэд хэдэн томоохон төслүүдийг удирдаж ажилласан. Энэ туршлагаасаа аль болох ойлгомжтойгоор, Монголын өнөөгийн нөхцөл, практикт ойртуулж, анхаарах зүйлсийг онцгойлж ярихаар төлөвлөлөө. Мөн сайн төслийн удирдагчид тавигддаг шаардлага, энэ ажилд хэрхэн бэлдэх тухай зөвлөнө. Жил бүр залуустайгаа туршлагаа хуваалцаж далимд нь та бүхнээсээ бас сурч, асар их эрч хүч авдагтаа баяртай байдаг. Маргааш өглөө 7 цагт Blue Sky Tower-т уулзацгаая.

9.02.2014

The Atlantic: Afghanistan’s Minority Hazara Students Find Peace in Ulaanbaatar

EURASIANET.org By Pearly Jacob | October 28, 2011
Some Hazara, who may be descendents of Genghis Khan's army, are ending up back in their ancestors' homeland

Mongolia - Ulaanbaatar hardly registers as dream destination for study-abroad scholars. But for a handful of Afghan students, all-expenses-paid undergraduate scholarships to study in Mongolia's capital city present a pragmatic alternative to life in war-torn Kabul.

Ulaanbaatar hardly registers as dream destination for study-abroad scholars. But for a handful of Afghan students, all-expenses-paid undergraduate scholarships to study in Mongolia's capital city present a pragmatic alternative to life in war-torn Kabul. In the bustling canteen of Mongolia International University (MIU), 21-year-old Nasim Sahel, an ethnic Hazara from Afghanistan's Bamiyan Province, admits that before his arrival the only image he had of Mongolia was of people riding horses -- "and of course Genghis Khan." Currently, Sahel and at least 22 other Hazaras study in Mongolia, most of them the recipients of scholarships specifically designed for members of the oft-persecuted minority group back home. In Afghanistan, Hazaras are believed to be descended from Genghis Khan's marauding forces as they swept through during the Mongol conquests of the 13th century. The name "Hazara" is thought to come from the Persian "hazar," or thousand, a reference to the hordes. Mostly Shi'a Islam believers and Asian in appearance, Hazaras have endured frequent persecution from their Sunni neighbors. The ethnically Pashtun Taliban singled out the group for mass executions and forced deportations, most notably in Mazar-i-Sharif in 1998, and attacks on their settlements in highland towns like Bamiyan, the provincial capital. In 2009, Davaabat Sainbayar, director of an online, non-profit networking initiative for Mongolians worldwide -- Tsahim Urtuu, or "Electronic Station" -- was producing a local TV series tracking Mongolians around the globe when he visited a Hazara community in Kabul. Eyewitness accounts of discrimination, "just because they were regarded as Mongols," shocked him. Three months later, with Mongolian government support, he announced the Tsahim Urtuu scholarship program. "Our goal was to help these students, who we view as ethnic Mongolians, and see where it leads," he says. The three students chosen for the first round underwent nine months of preparatory language lessons before enrolling in undergraduate classes at the government-run National University of Mongolia (NUM) in 2009. Despite the crash course, language is still "the biggest challenge," says Zahra Baksh, a second-year business management student. "We often have to translate words from Mongolian into English and if we still don't get it, into Persian." For most Hazara students, many of whom experienced life as refugees in Iran and Pakistan, their time in Mongolia offers their first taste of prolonged peace and relative stability. Meqdad Salehi, a Tsahim Urtuu scholarship awardee studying international relations at NUM, spent his entire childhood as a displaced person. He was born in Iran to Hazara refugees who had moved there hoping to escape persecution in Afghanistan. Hazaras speak a dialect of Persian. With their Shi'a beliefs, many seek sanctuary in Shi'a Iran, rather than Sunni Pakistan. Unfortunately for Salehi and many like him, discrimination followed the Hazaras to Iran. "Tajiks and Uzbeks refugees from Afghanistan look more like Iranians. It is more difficult for Hazaras to be accepted because of our Mongolian features," said Salehi. Unable to find easy access to jobs and schooling in Iran, his family moved back to Afghanistan -- just as the Taliban gained control over much of the country in the mid-1990s. Taliban repression forced his family to return to Iran, but they found the environment so unwelcoming that they opted to return to Kabul prior to the 9/11 terrorism tragedy and the subsequent US-led blitz on Afghanistan. "The second time we came back to Afghanistan and then 9/11 happened. We heard Americans would attack so we ran to Pakistan," Salehi said. The family has since returned to Kabul. For Sahel, the student from Bamiyan, Mongolia is the opportunity he had always hoped for. "At least there is a country that's supporting me, a country that says, 'Yes, you belong to me,' after I've been exiled from Afghanistan and called a slave," he said. An outspoken student, his hair dyed a reddish blonde, Sahel says the individual freedom he enjoys in Mongolia has been the best part of his experience. Yet he still yearns to return to a peaceful Afghanistan. "I like the idea of being descended from Mongolians, but I belong to Afghanistan." For Hazara students in Ulaanbaatar, thoughts of home are sobering reminders of the uncertainty that loved ones continue to grapple with. "Each time I hear news of gunfire or bomb blasts in Kabul, I have to fight the urge to panic and think the worst," says Meqdad Salehi. When asked to describe the situation at home, Zahra Bakhsh, the business management student, mulled the question for a minute. "Afghanistan is like..." she said before pausing. "I don't know how you say it in English ..." After a quick Google search she finds a satisfactory way to express her sentiments: "Afghanistan is like a spell no one can break." This article also appears at EurasiaNet.org, an Atlantic partner site. Source:  http://www.theatlantic.com/international/archive/2011/11/how-afghan-minority-students-found-peace-in-far-away-mongolia/247708/ http://www.eurasianet.org/node/64351

2.11.2014

Цахим Өртөө Сүлжээний 1 жилийн ойн тухай мэдээ (хувийн архиваас)

Ээжийнхээ гэрээс хэдэн ном авах зуур 14 жилийн өмнө ахын минь архивлаж хадгалсан нэг сонины хайчилбарыг олж ихэд олзуурхав. Энэ нь 2000.06.06-ны өдөр "Өдрийн Cонин"-ы 134-р дугаарт Цахим Өртөө Сүлжээний 1 жилийн ойн тухай бичсэн мэдээний хайчилбар аж. Тус мэдээ сонинд хэвлэгдсэнийг дуулаад Ламжав багш нэг их сонин болгож Цахим Өртөө Сүлжээний форумд бичиж, би тэр далимд сүлжээний зохицуулагч Д.Цэрэнбат ахад тоогдож билээ. Бараг анх шахуу сонинд мэдээ бичиж хэвлүүлээд би гэж хүн мөн ч их баярлаж байсан даа (Үүнээс өмнө Датакомын Монголиа Онлайн буюу www.mol.mn -д нэг мэдээ хэвлүүлж байсан санагдана). Сониноос энд дурдагдаж буй зуданд зориулсан хандивын ажлыг манай Байка манлайлан зохион байгуулж байсан. Ямартаа ч тэр үед Цахим Өртөө Сүлжээ маань 18 орноос 200 гаран гишүүдтэй байжээ. Хожим энэ тоо хэдэн мянга хүрсэн билээ. Тухайн үед 7 хоног бүр хэдэн хүн, аль орноос төлөөлж нэмэгдсэнийг Д.Цэрэнбат ах сүлжээнд бичиж бүгдэд мэдээлдэг байсан. Сонин сонин дурсамжууд бодогдоод сайхан байна. Энэ мэдээг бичих үед миний бие 18 настай байсан. Энэ жил буюу 2014.05.31-нд Цахим Өртөө Сүлжээ 15 жилийн ойгоо тэмдэглэнэ. Цаг хугацаа гэж тун ч хурдан өнгөрдөг эд юм даа.