9.29.2016

DeFacto interview - D.Sainbayar

Өчигдөр миний оролцсон #DeFacto ярилцлагыг эндээс үзнэ үү. Баярлалаа. #ШинэчлэлШийдэл

Хөдөлгөөний зохицуулагч Д.Сайнбаяр: Одоогийн намын бодлого тодорхойлж буй фракциудын удирдлагад хандаж хэлэхэд " Баярлалаа, Одоо болно!"



9.19.2016

Д.Сайнбаяр: Бидний ард хэн нэгэн байгаа бол тэр нь С.Зориг




Д.ГЭРЭЛЦЭЦЭГ

“Нээлттэй АН-Шинэчлэлийн нэгдсэн хөдөлгөөн”-ийг үүсгэн байгуулагч, зохицуулагч Д.Сайнбаяртай цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.


-АН өнгөрсөн сонгуулиар ялагдал хүлээсэн. Сонгуулийн дүн гардаг шөнө таны хэлсэн дүгнэлт сошиал медиагаар нэлээд шуугиан тарьсан. Энэ талаар ярилцлагаа эхлүүлье?

-Товчхондоо ард түмэн Ардчилсан намд дүнгээ л тавьсан. Энгийн ард иргэд байтугай гишүүд дэмжигчид АН-даа гомдсон байна. Олон зуун бизнес хаалгаа барьж, олон мянгаараа ажилгүй болж, олон гэр бүлийн амьдрал доройтсон гэдэг бол хөдлөшгүй баримт, өнөөгийн манай нийгмийн бодит дүр төрх. Үүнийг яаж ч хаацайлаад нэмэргүй. Гадаад зах зээлд түүхий эдийн үнэ унасан хэцүү, азгүй үе таарсан ч ядаж байхад АН-ын ах нар фракцилаж хоорондоо маш эв түнжингүй байсан нь хамгийн том алдаа болсон. Сонгуулиар АН-ын дарга нар, томчууд бүгд уналаа. Хүндэлж явдаг залуу үеийн төлөөлөл М.Батчимэг, Х.Тэмүүжин нар ч ялагдал хүлээсэн. Ингэж ялагдана гэж АН байтугай МАН ч төсөөлөөгүй. Гэхдээ заримдаа ялагдал ялалт болдог үе бий. Өнөөдөр АН бүр үндэс сууриараа шинэчлэгдэх цаг болсныг ард түмэн хангалттай ойлгогдохоор хэллээ.

-АН-ын ҮЗХ-ны хуралдаан хоёр дахь удаагаа хойшилчихлоо. Шалтгаан нь Гүйцэтгэх зөвлөлөөс Орон нутгийн сонгуулийн дараа хуралдах нь зүйтэй гэсэн шийдвэртэй холбоотой. ҮЗХ хойшилж байгаа нь хэр зөв шийдвэр гэж харж байна вэ?

-ҮЗХ-ны хуралдааныг хойшлуулах болгонд нэг шалтаг хэлдэг. АН бол ардчиллын үнэт зүйлс, хувь хүний эрх чөлөө, төрийн оролцоо хязгаарлагдмал чөлөөт зах зээлийн үзэл санааг дагадаг хүмүүсийн нэгдэл. Гэвч энэ нам хувь хүний эрх чөлөөг боомилдог нам болж хувирлаа. Одоо байгаа удирдлага нь өөрөө дүрмийн бус. Дээрээс нь үндсэн ажлаа хийхгүй байна. Бидний өмнө хийх ёстой ажил олон байна. Ард түмэн орон нутгийн сонгууль гэхээсээ илүүтэй АН-ыг аль болох хурдан шинэчлэгдэж, шинэ удирдлагаа сонгож, сөрөг хүчний үйл ажиллагаагаа сайн явуулаасай гэж хүсч байгаа. Тэгэхээр ҮЗХ-г хойшлуулж байгаа нь маш хариуцлагагүй үйлдэл. Шуудхан хэлэхэд намын даргаар “хэнийгээ тавих вэ” гэдэг шударга бус өрсөлдөөн, аль фракцийн гишүүд ҮЗХ-ны хуралдаанд ирцийг бүрдүүлэх вэ гэдэг ханлигийн системээс бүх зүйл хамаарч байна. Гишүүд нь цуглаад асуудлаа шийдээд л явж байх ёстой. Ер нь ҮЗХ яахаараа хэдхэн цаг хуралдаад тардаг байх ёстой юм. Жүжгийн тавилт уу? Яагаад энэ нөхдүүд өнгөрсөн алдаа оноогоо цэгнээд, тулгамдсан асуудлуудаа шийдээд өдөр болгон хуралдаж болохгүй гэж.

-228 гишүүнтэй АН-ын ҮЗХ намын шинэ даргаа сонгоход хэр чадамжтай вэ. Сүүлийн жилүүдэд хуралдаж чадаагүйг нь харвал бүрэн чадамжтай гэж хэлэхэд эргэлзээтэй байна?

-Товчхондоо үгүй. Дүрмийн дагуу намын их хурлаас сонгох ёстой. Одоо мөрдөгдөж буй дүрмийн дагуу ротациа хийхгүй олон жил болчихсон, бүрэн эрхийн хугацаа нь дууссан, дүрмийн бус гишүүд ҮЗХ-д үүрлэж байна. Улс орноор жишвэл УИХ-ын бүрэн эрх нь дуусчихаад байхад ажиллах гэж үзээд байгаа парламенттай яг ижилхэн. Дээр нь намаа сонгуульд ялагдуулсан олонлог. Манай нам ҮЗХ-ны гишүүнийг УИХ-д дэвшүүлнэ гэдэг дүрэмтэй. Гэтэл гишүүн бус олон арван хүн УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшсэн. Дараа нь нөхөж ҮЗХ-д гишүүн болж байх жишээтэй. Өөрөөр хэлбэл, энэ нам алхам тутамдаа дүрмээ зөрчиж байна. Ард түмэн, энгийн гишүүд дэмжигчид шударга ёс, нээлттэй байдлыг хүсч байгаа. Гэтэл үүний бамбай болж байх ёстой АН ялзарч явсаар өнөөгийн Монголын нийгмийн хамгийн муу муухай болгоны үндэс нь болчихсон байна. Фракц хоорондын зөрчил нь улс үндэстний асуудал болж хувирлаа. АН ёс зүй, зарчим, ёс суртахууны хувьд ялзралын дээд цэгт хүрсэн.

-Уг АН-ыг асуудлаа хамгийн нээлттэй хэлэлцдэг гэдэг. Гэтэл байдал өөрчлөгдөж асуудлыг далд, хүчээр шийддэг, хаалттай нам болж хувирч байх шиг?

-Ер нь аймаг, сумдын намын хороо, дүүрэг, хороодын намын үүрүүдийн ихэнх нь танил тал, бизнесийн сүлжээн дээр тогтнож байна. Манай нам дээрээсээ доошоо авлигын тогтолцоог дэмжигч институци болж төлөвшсөн байна. Орон нутгийн сонгуульд нэр дэвшигчдээ сонгохдоо хаалгаа түгжээд, үүдэндээ хамгаалалтын алба авч хор найруулдаг нам болсныг олон энгийн гишүүн ярьж хэлж байна. Энгийн гишүүд дэмжигчид нэр дэвших, санал өгөх эрх нь хязгаарлагдмал, шинээр гишүүн элсүүлэх дургүй, элссэн нэгнийг хуралдаа дууддагүй ийм ханлигийн, хаалттай нам болж хувирчээ. Энэ л системээс манай намын ҮЗХ бүрэлддэг. ҮЗХ гишүүдийн дийлэнх нь танил тал, хөрөнгө мөнгө, эрх мэдлийн сүлжээгээр гарч ирсэн хүмүүс. Нэг ёсондоо авлигын тогтолцоог өөгшүүлж, тэр системээр дамжиж гарсан гишүүд олон байгаа.

-УИХ-д байгаа гишүүдээсээ намын даргаа сонгох нь давуу талтай. Нэгэнт сонгогчдын итгэл хүлээж, суудал авсан учраас тэднээс томилох ёстой гэсэн санал ч явж байсан?

-Ийм утгагүй логик байж болохгүй. Хэрэв манай намаас нэгхэн хүн УИХ-ын гишүүнээр сонгогдсон байвал зөвхөн түүнийг намын даргаар сонгоно гээд байгаатай адил сонсогдож байна. Ер нь бол намын даргыг үндэстэн даяар сунгаа хийж тодруулах хэрэгтэй. Улс орны хөгжлийн бодлогыг тодорхойлогч үндэсний хэмжээний нам мөн л юм бол ийм л зарчмаар удирдагчаа сонгох ёстой. Намын их хурал бол үндсэндээ томсгосон ҮЗХ. Одоогийн дүрмийг баримталбал намын их хуралд фракциуд өөрийнхөө хүмүүсийг шургуулах дажинд мордох нь ойлгомжтой. Ийм хуучин тоглоомын дүрмээр гарсан удирдагч бол бас л хэсэг бүлэг фракцийн эрх ашгийг хамгаалагч болж тодроно. Ингэвэл АН бүрэн шинэчлэгдэж чадахгүй. Үүнээс сэргийлж үндэсний хэмжээний сунгаа хийж тодруулах нь нээлттэй намын зарчимд нийцнэ. Зөвхөн гишүүд дундаас гэх юмгүй гишүүд дэмжигчдээс саналаа авсан ч болно. АН сайн шинэчлэгдэн чадвал улс орны язгуур эрх ашигт нийцнэ. Энэ намын шинэ дарга нь аль нэг фракц, явцуу эрх ашгийн хүүхэлдэй биш харин Монголын хөгжлийн алсын харааг тодорхойлогч, ардчилсан үзэл санааны лидер, мерит зарчмыг баримталсан бодлогын намын үндэс суурийг тавигч байх ёстой. Ардчилсан намд цоо шинэ нүүр царай, шинэ лидер хэрэгтэй. Ийм лидерүүд манай намд бий гэдэгт би итгэлтэй байна.

-Залуус намаа шинэчлэх асуудлыг ярьж байгаа нь магадгүй өмнөх үеэ үгүйсгэж байна гэж шүүмжлэх гишүүд ч байгаа шүү дээ?

-Хоёр зүйл хэлье. Алдаа оноотой ч гэсэн өмнөх үе маань түүхэн үүргээ гүйцэтгэсэн. Тэд ардчилсан хувьсгалыг эхлүүлсэн. Тэдэнд баярлалаа гэж хэлэх ёстой. Гэхдээ одоо хангалттай. Шууд хэлэхэд АН-ын удирдлагад байсан 60-аад оны зарим нөхөд АН-ын удирдлагаас зохистой түвшинд зайгаа авах ёстой цаг үе ирлээ. Та бүгдийн хувийн шинжтэй зөрчилдөөн, дотоодын хямрал энэ улс орныг хямралд хүргэж байна. Эхлүүлсэн ардчиллаа та нар өөрсдөө нураагаад эхлэхийг бид харлаа. АН-ыг эрх чөлөөг боомилогч, авлигын үүр, шударга бус явдлын үндэс болгож хувиргалаа. Та нар бүгдээрээ сайд даргын албыг толгой дараалан ээлжилж хашлаа. Төрийн гурван өндөрлөгийг гурвууланг нь авч байсан үедээ ч улс төрийн хамгийн тогтворгүй байдлыг бий болгож, улс орныг амар тайван авч явж чадсангүй. Та нар хамтарч чадаагүй. Намаа ч ялагдалд хүргэлээ. Одоо энэ улс оронд нэмж гай тарихаасаа өмнө АН-ыг энгийн гишүүд, дэмжигчиддээ буцааж өгөх цаг чинь ирсэн. Энийг сайн ойлго. Үүнийг сонгогч түмэн сая хэлээд өглөө шүү дээ. Түүхэнд сайнаараа үлдэхээ бод. Одоо хоорондоо зөрчилдөж, тэмцэлдэхийн оронд дараагийн үеийнхэн болох 1970, 1980-аад оны залуустаа ачааны хүндийг үүрүүл гэж хэлмээр байна. Бид уламжлал, шинэчлэлийг хослуулж чадна.

-Шинэчлэлийн талаар АН-ын залуус хүчтэй дуугарах болсон цагаас тэдний ард хэн нэгэн дарга, фракц байна гэх хардлага явж байгаа. Уг нь шинэчлэлийн асуудал өмнө нь ч яригдаж байсан. Тэр үед залуус хүчтэй дуугараагүй байж одоо дуугарч байгаа нь хардах үндэслэл болж байгаа байх?

-Бидний ард хэн нэгэн байхгүй. Бидний ард ардчиллын үнэт зүйлс, АН-ын олон мянган гишүүн дэмжигч бий. Заавал нэг хүн байх ёстой юм бол тэр нь С.Зориг агсан гэж хэлж болно. Өнгөрсөн долдугаар сард “Нээлттэй АН-Шинэчлэлийн нэгдсэн хөдөлгөөн”-ий залуус АН-ын удирдлагад анхны шаардлага, тунхагаа хүргүүлэхдээ С.Зоригийн хөшөөний өмнө зогсож байгаад зургаа авахуулж байсан. Ер нь бид байнга тэнд цугларч, асуудлаа ярилцдаг. Шуудхан хэлэхэд З.Энхболд, Н.Алтанхуяг, Х.Баттулга, Ц.Элбэгдорж, С.Эрдэнэ, Б.Гарамгайбаатар зэрэг өөр хоорондоо байнгын зөрчилтэй нөлөө бүхий улстөрч, фракцийн удирдагч нар бидний ард байхгүй. Харин ч энэ хүмүүсийг бүгдээрээ АН дахь нөлөөгөө багасгах шаардлагатай гэж үздэг. Энэ удирдагч нарын хэн нэгний нь нөлөө АН-ын удирдлагад байгаа цагт фракц хоорондын зодоон дуусахгүйгээр үл барам АН-ын шинэчлэл, улс орны хөгжилд саад бэрхшээл учирна. Та нарын хоорондын тэмцлээс ард түмэн залхаж байна гэдгийг онцолж хэлмээр байна.

-Тэгвэл намын удирдлагуудын зүгээс та бүхнийг хэрхэн дэмжиж байна. Шинэчлэлийн асуудал хэр үр дүнд хүрнэ гэж бодож байна?

-Манай нам бүрэн шинэчлэгдэнэ гэдэгт итгэж, найдаж байгаа. Шинэчлэл гэдэг бол олон нийтээрээ хамтдаа хийх нээлттэй диалоги, бас оновчтой үйлдэл юм. Монгол хүний саруул ухаанд итгэдэг гэдэг шиг дээр дурдсан хүмүүс намын удирдлагыг Ардчилсан намын мартагдсан, таягдсан үзэл санааг хамгийн сайнаар илэрхийлж, дахин амьдруулах цоо шинэ эрч хүч, шинэ зууны хөгжлийн идеологийг тээж чадах залуу үед зайгаа тавьж өгнө гэдэгт итгэхийг хүсч байна. Өнгөрсөн хугацаанд АН-ын ҮЗХ, ГЗ-д зургаан зүйл бүхий шаардлага, тунхагаа хүргүүлсэн. Нааштай хүлээж авсан. 21 аймаг, есөн дүүрэгт шинэчлэлийн хөдөлгөөний салбар зөвлөлүүд байгуулагдаад эхэлж байна. Улс даяар энгийн гишүүд дэмжигчдийн дунд АН-ын шинэчлэлийн асуудлаар судалгаа, санал асуулга хийж байна. Улс төрийн шинжлэх ухааны судлаачид, их сургуулиудын профессоруудтай хамтарч “Улс төрийн намын шинэчлэл, гарц”- сэдвээр эрдэм шинжилгээний бага хурал хийлээ. Нийтлэлч Баабар, Д.Энхбат, эдийн засагч Д.Жаргалсайхан, Ерөнхий сайд асан Д.Бямбасүрэн зэрэг нийгмийн үзэл санааны лидерүүд болон АН-ын Лу.Болд, Д.Эрдэнэбат, П.Цагаан, Да.Ганболд, Лу.Гантөмөр, Ж.Батзандан гэх мэт АН-ын үе үеийн төлөөлөл болсон гишүүдийг урьж “Хөгжлийн тухай диалоги” цуврал чөлөөт уулзалтууд хийж байна. Цаашид АН-ын үе үеийн дарга нарыг урьж, санал бодлыг нь сонсоно. Ер нь бид залуу үе гэдэгт биологийн нас огт яриагүй. Дэвшилтэт үзэлтэй хэн бүхэн манай хөдөлгөөнд нэгдэхэд нээлттэй. Хөдөө орон нутагт уулзалт, семинарууд хийж байна. Удахгүй улс орны хөгжлийн асуудлаар хамтарч бичсэн номоо хэвлүүлнэ. Судалгаанд суурилж, өөрсдийн боловсруулсан АН-ын шинэчлэлийн үзэл баримтлал, хөгжлийн модел, дүрмийн төслийг олон нийтэд дэлгэж танилцуулна. АН-ын одоогийн удирдлага, ҮЗХ бидний саналыг хүлээж авахгүй бол бид тэмцлийн бусад хэлбэрт шилжихэд бэлэн байгаагаа хариуцлагатайгаар мэдэгдэе.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин - 2016.09.19 Даваа гариг


8.24.2016

Xүчирхэг үндэстнийг хамтдаа бүтээх (nation building) эрхэм үүрэг БИДНИЙ ҮЕ-д бий

Эрхэм анд нөхөд, хамтран зүтгэгчид, Ардчилсан нам болон Монголын нийгмийн шинэчлэлийг дэмжигчид, шинэ үеийн залуус болон ах, эгч, дүү нар аа. Миний бие эх орныхоо нийгэм, улстөр, эдийн засаг, үндэстний хүсэл эрмэлзэл, хөгжлийн асуудлаар өөрийн үзэл бодол, үзэл санаа, үнэт зүйлсийг хуваалцаж байх зорилгоор Facebook Page (https://www.facebook.com/sainbayar.davaabat) нээж буйг болгооно уу. Та бүхэн LIKE дарж, үзэл бодлоо чөлөөтэй хуваалцаж байхыг хичээнгүйлэн хүсье!

Хөгжлийн эрчийг бидний үе улам эрчимжүүлж, урагшлуулах ёстой. Өвөг дээдсийн өвлүүлсэн үнэт зүйлсийг умартаж, шударга ёсыг гээж, ёс зүйгүй байдал илт давамгайлсан энэ нийгмээ бид дор бүрнээ аль чадахаар засч, залруулах ёстой. Шинэ зууны цоо шинэ, хүчирхэг үндэстнийг хамтдаа бүтээх (nation building) эрхэм үүрэг БИДНИЙ ҮЕ-д бий. 

САЙН ШИЙДЭЛ, ЗӨВ ГАРЦ-ыг олж нээх, хэрэгжүүлэхэд хүн бүрийн ҮЙЛДЭЛ, ОРОЛЦОО чухал. Тэртусмаа ЗАЛУУСЫН ОРОЛЦОО чухал.

Уудам Монголын (бас дэлхийн) өнцөг булан бүрт Монголын шинэ үеийн сэхээтний төлөөлөл, үндэсний эрх ашиг, үнэт зүйлийг эрхэмлэдэг, Монгол улсын нэр төртэй иргэн, шударга ёсыг сахигч, өндөр ёс зүйтэй ЭХ ОРНЫ САЙН ХҮҮ, ОХИН олон мянгаараа бий гэдэгт би итгэдэг. Өөрчлөлт, шинэчлэл, дэвшлийг хийх хүсэл зорилго бидэнд бий. 
Бид хамтдаа хийж чадна. Манай үеийнхэн их өвөг дээдсийн ариун голомтыг бадрааж, хөгжлийн бамбарыг улам өндөрт өргөх болно.

Даваабатын Сайнбаяр 2016.08.24
(Энэ бичвэрийг түгээж тус болно уу. Баярлалаа)

6.30.2016

AН-ын ялагдлын дараа бодогдсон бодол

Ардчилсан намд ард түмэн дүнгээ тавьлаа. МАН мундагтаа ялаагүй ээ. Ард түмэн манай намд гомдсон байна. Аргагүй дээ, олон зуун бизнес хаалгаа барьж, олон мянгаараа ажилгүй болж, олон хүний амьдрал доройтсон гэдэг бол факт. Түүхий эдийн үнэ унаад хэцүү, азгүй үе таарсан ч ядаж байхад "ах нар" фракцилаж хоорондоо байнга зодолдож, эв түнжингүй байсан. АН-ын дарга нар, томчууд бүгд уналаa. Хүндэлж явдаг залуу үеийн төлөөлөл Батчимэг, Тэмүүжин нар ч уналаа. Арай ч ингэж ялагдана гэж бодсонгүй. Сэрэх цаг болжээ. Одоо АН шинэчлэгдэх цаг болсныг ард түмэн хангалттай ойлгогдохоор хэллээ. Заримдаа ялагдал ялалт болдог үе бий...

Д.Сайнбаяр
June 30 at 12:19 am · Bangkok, Thailand

12.14.2015

Нийтлэгчийн тухай: Кишорэ Махбубани - Сингапурын Үндэсний Их Сургуулийн Ли Куан Юүгийн нэрэмжит Төрийн бодлогын дээд сургуулийн захирал. Дипломат албанд 30 гаран жил ажиллахдаа Сингапурын ГХЯ-ны төрийн нарийн бичгийн дарга, НҮБ дахь элчин сайдаар хоёр удаа томилогдож, НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлд Ерөнхийлөгчийн алба хашиж байв. Financial Тimes, Foreign Affairs, Washington Quarterly, New York Times зэрэг дэлхийн нэр хүндтэй хэвлэлд геополитикын сэдвээр нийтлэл бичиж, “Can Asia Think?”, “The New Asian Hemisphere: Тhe irresistible shift of global power to the East” зэрэг хэд хэдэн даацтай ном хэвлүүлжээ. Энэтхэгийн Ерөнхий сайдын дэргэдэх Дэлхийн Зөвлөл, Йелийн их сургуулийн Олон улсын харилцааны Ерөнхийлөгчдийн Зөвлөл, Дэлхийн Эдийн Засгийн Форумын Гео-эдийн засгийн Глобал Зорилтын Зөвлөлийн гишүүн. Foreign Policy сэтгүүл түүнийг дэлхийн Топ 50 сэтгэгчийн нэгээр нэрлэж байв.  

Сингапурын амжилтын нууц буюу MPH зарчим 

Kишорэ Махбубани Ли Куан Юүгийн нэрэмжит Төрийн бодлогын дээд сургуулийн захирал 

Сингапур улс 2015 оны 8 сарын 9-ний өдөр 50 нас хүрлээ.
Хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн амжилттай нийгмийг Сингапур улс цогцлоож чадсан уу? Өөрөөр хэлбэл дэлхийн бусад оронтой харьцуулвал Сингапур улс нийт иргэдийнхээ амьжиргааг бүх талаар өв тэгш, хамгийн богино хугацаанд дээшлүүлж амжив уу?

Дээрх асуултанд хариулах цорын ганц арга бол бодит тоо баримтанд түшиглэх явдал. Хүний хамгийн анхдагч хэрэгцээ бол хүнс, орон байр, эрүүл мэнд, боловсрол, ажлын байр. Эдгээр анхдагч хэрэгцээг Сингапурчууд бусад улс орнуудаас илүү богино хугацаанд хангаж чадсан уу?
Сингапур 1965 онд Малайзын бүрэлдэхүүнээс хөөгдөж, өөрсдийн хүсээгүй тусгаар тогтнолыг олох үед ердөө л гуравдагч ертөнцийн буурай орон байлаа. Нэг хүнд ногдох орлого нь 500 ам.доллар байсан нь тухай үеийн Гана улсынхтай зэрэгцэж байв. Бүр яадгаа алдсан ядуу байгаагүй ч тэжээлийн дутагдал нийтлэг байжээ. Юу гэвэл бага сургуулийн нэгдүгээр ангид ороход намайг хүнс тэжээлийн тусгай хөтөлбөрт хамруулж байв. Бусад хүүхдүүдтэй хамт сүүний хувингаас утгалцаж суусны хувьд би энэ бүхнийг өөрийн биеэр гэрчилж чадна.

Хүснэгт 1: Нэг хүнд ногдох ДНБ /бодит үнээр/
 * 2005 оны ам.долларын тогтмол ханшаар

Өнөөдрийн байдлаар Сингапурын нэг хүнд ногдох орлого 500 ам.доллараас 55000 ам.долларт хүрч огцом цойлсон нь шинээр тусгаар тогтносон бусад аль ч орны хүрээгүй том амжилт юм. Сингапурын эдийн засгийн энэ онцгой амжилтын түүх бол ердөө л гайхамшиг гэлтэй. Гэвч намайг 1980-аад онд НҮБ дахь Сингапурын элчин сайдаар ажиллаж байх үед НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн тэргүүнээр ажиллаж байсан америк эр Жэймс Грант дээрх зүйлийг сонсох бүртээ ундууцдаг байлаа.

Хүснэгт 2: Дурдсан оноос 2014 он хүртэл өссөн ДНБ-ын өсөлтийн хувь /бодит үнээр/
 *2005 оны ам.долларын тогтмол ханшаар

Чухамдаа өөр нэг салбарт үзүүлсэн Сингапурын амжилтыг илүү онцгойлж үзэх ёстой гэж тэр надад хэлдэг байв. 1965 онд нялхсын эндэгдэл 1000 төрөлт тутамд 35 байсныг 1985 он гэхэд 10.9 болгож бууруулсан нь бүх улс орнуудыг ардаа орхисон үзүүлэлт байлаа. Жэймс Грантын зөв байжээ. Аль ч нийгэмд хүн амын хамгийн эмзэг, гадны нөлөөнд автамтгай бүлэгт нялхас багтдаг. Нялхасын эндэгдэл багасч энх тунх байх нь эргээд нийгмийн экосистем хэр сайжирч байгаагийн шууд тусгал болдог аж.

Амьд мэнд төрж өссөн Сингапурын нялхас дэлхийн хамгийн сайн боловсролын тогтолцоогоор дамжих ерөөлтэй байв. Тун саяхан Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагын ECD) явуулсан математик, шинжлэх ухааны Бүх нийтийн суурь эрдмийн (Universal Basic Skills) түвшин тогтоолтоор Сингапурын 15 настнууд дэлхийд чансаагаараа тэргүүн байрт орсон байна. 2012 оны OECD PISA шийдэл олох шалгалт”-нд Сингапур хүүхдүүд мөн л тэргүүллээ.

Нийгмийн бусад олон шалгуур үзүүлэлтээр Сингапур улс дэлхийд тэргүүлж байна. Миний төрж өссөн ядуусын хорооллоос гараагаа эхэлсэн Сингапур улсын иргэдийн 90% нь өнөөдөр өөрсдийн өмчилдөг орон сууцанд амьдарч байна. Энэ үзүүлэлтээрээ мөн л дэлхийд тэргүүлж байна. Цаашилбал орлогоороо нийгмийн доод 20% -д багтдаг айл өрхүүдийн 80% нь өөрийн орон сууцанд амьдарч байна. Нийгмийн Халамжийн Төв Сангийн (Central Provident Fund) тусламжтайгаар хурдацтай өссөн цалин хөлс, заавал төлөх ёстой нийгмийн даатгалын хадгаламжаа ашиглаж байр авах боломжоор хангасан чанд тогтолцооны дүнд өөрийн байртай айл өрхийн тоо ер бусын өндөр хэмжээнд хүрчээ.
Тэгэхээр Сингапур хэрхэн яаж ийм өв тэгш хөгжилд хүрч чадав? Хамгийн энгийн хариулт бол ер бусын сайн манлайлал. Сингапурын үндсийг тавигч ерөнхий сайд ноён Ли Куан Юүгийн тухай дэлхий даяар олон хүн мэднэ. Тэрээр өнгөрөгч оны 3-р сард таалал төгссөн билээ. Харин Сингапурын эдийн засгийн гайхамшгийг урлан цогцлоосон доктор Го Кен Сви, Сингапурын хөгжлийн суурь философийг томъёолсон ноён С. Ражаратнам нарын тухай арай л цөөн хүн дуулсан болов уу. 

Тэд хамтдаа гайхалтай баг болж чадсан.  

Энэ хүчирхэг баг ер бусын гэмээр гурамсан бодлогыг хамтдаа хэрэгжүүлсэн нь: Мeritocracy (хамгийн чадварлаг нь удирдах албан тушаалд томилогддог төрийн тогтолцоо), Pragmatism, Honesty (шударга журам) гурав юм. Чухамдаа MPHнэртэй энэ “нууц жорыг би Ли Куан Юүгийн нэрэмжит төрийн бодлогын дээд сургуулийн бүх гадаад оюутнуудад харамгүй хуваалцаж, хэрэв тэд энэ жорыг эх орондоо нэвтрүүлж чадах аваас улс орноо Сингапур шиг хөгжүүлж чадна гэж ямагт сургаж ирсэн. 

Меритокраси бол ноёлогч ангийн хамсаатнууд бус харин хамгийн чадварлаг иргэд нь шилэгдэж улс орноо удирддаг тогтолцоо юм. Прагматизм гэж дугуйг шинээр бүтээх гэж оролдоод байдаггүй, шаардлагагүй зүйлд цагаа бараад байдаггүй улс орны үзэл баримтлалыг хэлнэ. Доктор Го Кен Сви ямагт Кишорэ минь, Сингапурын өмнө ямар ч асуудал тулгарсан бай яг ижил асуудлыг хэн нэг нь хаа нэгтээ шийдсэн л байж таараа. Иймд тэр шийдлийг олж хуулаад Сингапурт нутагшуулъягэж хэлдэг байв. Шилэгдмэл сайн туршлагыг хуулна гэдэг бол аль ч улс орны хийж чадах зүйл. Харин шударга журам”-аар засаглана гэдэг бол хамгийн хэцүү нь. Авлига бол гуравдагч ертөнцийн орнуудын ихэнхи нь яагаад өөдөлдөггүйн цорын бөгөөд хамгийн том шалтгаан мөн. Сингапурын үндсийг тавьсан эрхмүүдийн хамгийн агуу бяр тэнхээ бол тэдний өршөөлгүйгээр шударга ёсыг баримталдаг чанар юм. Дээр нь бүгдээрээ сүйхээтэй, овжин байж чаддаг байсан нь бодлогоо хэрэгжүүлэхэд нэмэр болсныг дурдах ёстой.

Сингапурын амжилтын үндэс бол MPH: Meritocracy, Pragmatism, Honesty (шударга журам) юм.

Гэхдээ Сингапурыг гүжир гүтгэлэг тойроогүй. Таван жил тутам чөлөөт сонгууль явагдаж ирсэн ч Сингапурын улс төрийн тогтолцоог соёлтой дарангуйлал гэх нь нийтлэг. Хэвлэл мэдээлэл нь төрийн хяналтанд байдаг гэсэн түгээмэл ойлголт ч бий. Хил Хязгааргүй Сурвалжлагчид (Reporters Without Borders) байгууллагын 2015 онд гаргасан Хэвлэлийн Эрх Чөлөөний Индексээр тус улс 180 орноос 153 дугаар байрт жагсчээ. Энэ үзүүлэлт хүний эрхийн байгууллагуудын шүүмжийн бай болж ирсэн. Эрх чөлөөний ордон (Freedom house) ч Сингапурыг хагас эрх чөлөөтэй гэж дүгнэдэг.

Мэдээж эдгээр шүүмжийн заримд нь эргэлзэшгүй үндэслэл бий. Гэвч Сингапурын ард түмэн бол дэлхийн хамгийн өндөр боловсролтой ард иргэдийн нэгд тооцогддогийг санах хэрэгтэй. Тиймдээ ч тэд дэлхийн хаана ч гологдохооргүй юм. Хэрэв Сингапурын ард түмэн “чөлөөт бус нийгэмд боомилогдож байгаа бол өөрсдийн итгэл үнэмшилд бат зогсч сонгуулиар засгаа өөрчлөх эрх нь бий. Дийлэнхи нь эх орноо орхиогүй. Яг үүнтэй ижил нэг үнэн зүйл бол америк, европ гэх мэт дэлхийн хамгийн чадварлаг хүмүүс Сингапурын иргэн болж өөрсдийн уугуул иргэншлээс татгалзаж байгаа явдал. Магадгүй барууны хэвлэл мэдээллийнхний анзаарч түвдээгүй нэг зүйлийг энэ хүмүүс анзаарч чадсан байх: Сингапур бол төрж өсч, амьдрахад хамгийн таатай улс орнуудын нэг. 1965 онд сүйрэх тавилантай байсан энэ улс дэлхийн хамгийн өндөр хөгжсөн орны нэг болж чадсан явдал нь өөрөө ер бусын түүх билээ.

Зохиогчийн зөвшөөрөлтэйгээр орчуулсан Д.СайнбаярЛи Куан Юүгийн нэрэмжит Төрийн бодлогын дээд сургуулийн магистрант (@dsainbayar)

Forbes Mongolia сэтгүүл (11 сар) 
Эх сурвалж: http://www.huffingtonpost.com/kishore-mahbubani/singapore-world-successful-society_b_7934988.html


 

8.09.2015

Сингапурын Ерөнхий сайд Ли Сян Лүний Үндэсний тусгаар тогтнолын 50 жилийн ойд зориулж хэлсэн үг

2015 оны 8 сарын 8
Эрхэм Сингапурчууд аа,

1. 50 жилийн өмнө, яг энэ үдэш, Сингапур улс түүхэн өөрчлөлтийн өмнөх цаг мөчтэйгээ золгосон юм. Салан тусгаарлах гэрээнд Кабинетын зүгээс гарын үсэг зураад баталгаажуулчихсан байлаа. Салан тусгаарлах гэрээ болон Тусгаар тогтнолын тунхагийг тусгайлан хэвлэх үүднээс засгийн газрын хэвлэх үйлдвэр чөлөө завгүй ажиллаж байв. Малайзын засгийн газар Цагдаагийн Ерөнхий комиссар болон Бүх цэргийн командлагч нарт маргаашнаас эхлэн шинэ засгийн газрын шууд мэдэлд очих чиглэл өгсөн байдаг. Энэ бүхэн маш өндөр нууцлал дунд явагдсан тул тэр үдэш бидний өвөг дээдэс нэг хоногийн дараа тэдний амьдралд юу тохиолдох талаар ямар ч төсөөлөлгүй, өөрсдийгөө Малайзын иргэн хэмээн бодсоор орондоо нойрсчээ.

2. Өглөө боллоо. 1965 оны 8 дугаар сарын 9. Бидний ертөнц өөрчлөгдөв. Өглөөний 10 цагт радиогоор Тусгаар тогтнолын тунхагийг сонордуулав. Сингапур улс Малайзын бүрэлдэхүүнээс гарч “мөнхөд бие даасан, ардчилсан, тусгаар тогтносон үндэстэн” боллоо. Бүгд Найрамдах Сингапур улс ийнхүү мэндлэв.

3. Ард түмний сэтгэл зовниж байлаа. Бид биеэ дааж чадах эсэхийг хэн маань ч хэлж мэдэхгүй. Эдийн засаг маань чөмөгжиж амжаагүй, чадамж сул байв. Үнэндээ бидэнд ямар ч байгалийн баялаг, бие даасан зэвсэгт хүчин байсангүй. Үдийн алдад эрхэм Ли Куан Юү зурагтаар хэвлэлийн бага хурал хийлээ. Тэрээр сэтгэлээ барьж дийлэлгүй хэвлэлийн бага хурлын ид дунд нулимс дуслуулан уйлсан юм. Түүний хожим хэлснээр энэ бол “сэтгэл догдлуулсан, эмзэг мөч” байжээ.

4. Гэхдээ энэ л эмзэг мөч арлын үндэстний хөгжлийн замналыг цутгах насан туршийн шийдмэг зорилт болж хувирсан юм. Хэвлэлийн бага хурлын эцэст эрхэм Ли Куан Юү Сингапурчуудад хандан “Бид энэ нутагт бусдад үлгэр жишээ болохуйц олон үндэстний Сингапур улсыг цогцлооно. Сингапур бол зөвхөн малай үндэстэн биш, Сингапур бол хятад үндэстэн биш, Сингапур бол энэтхэг үндэстэн ч биш. Хүн бүр төрөлх хэл, соёл, шашны эрх тэгш өөрийн гэсэн орон зайтай байх болно” хэмээн амлалт өгсөн юм.

5. Тэр л мөчөөс хойш бид цоо шинэ үндэстнийг бүтээж эхэлсэн. Ямар ч урт зам туулав даа. Энэ замнал манай анхны манлайлагч нар Сингапурын эхэн үеийнхний зүрх сэтгэлд Сингапур улс бие даасан, тусгаар улсын хувьд амжилтанд хүрч чадна хэмээх итгэл үнэмшлийг төрүүлэх үйлсээр эхэлсэн юм. Тийм ээ, манлайлагчид ба ард түмэн – арслангууд ба арслан зүрхтнүүд хамтдаа нугаршгүй итгэл зүтгэл өвөрлөн улс үндэстнийхээ үндэс суурийг бэхжүүлэхийн төлөө тэмцсэн юм. Хөгжлийн буухиаг тэдний араас манай залуу үе залгамжилж, Сингапурыг улам сэргээн мандуулсан түүхтэй.

6. Жилээс жилд Сингапур улс цэцэглэн хөгжсөн. 1971 онд Британичууд Сингапурыг орхисон явдал, 1973 оны Газрын тосны хямрал, SARS өвчний даамжрал, Азийн санхүүгийн хямрал, Дэлхийн санхүүгийн хямрал гэх мэт олон хэцүү сорилтыг энэ зуур бид хамтдаа туулсан. Бид эдийн засгаа тэлж, ажлын байр бий болгож, орон даяар орон сууц, сургууль, эмнэлэг, цэцэрлэгт хүрээлэн бүтээн байгуулсан. Бид цоо шинэ улс үндэстнийг бүтээн байгуулсан.

7. Жилээс жилд эрхэм Ли Куан Юүгийн 1965 оны 8 сарын 9-нд “бидний өмнө ямагт гэрэлт ирээдүй бий хэмээн итгэж, үндэс язгуур, хэл, шашнаас үл хамаарч нэгдмэл үндэстэн байх болно” гэсэн амлалтыг биелүүлэхийн төлөө бид хамтдаа зүтгэж, зорилгодоо хүрсэн.

8. Тийм ч учраас бидэнд 50 жилийн ойн баяраа ёс төгөлдөр тэмдэглэх хангалттай учир шалтгаан бий.

9. Сингапурын цэргийн хүчний (Nsmen) үе үеийнхний цус, хөлсөө өргөн хамгаалсан амар амгалан, аюулгүй байдлын 50 жилийг хамтдаа тэмдэглэцгээе.

10. Сул талаа хүч тэнхээ болгож чадсан он жилүүдээ тэмдэглэцгээе. Дотооддоо ч зах зээлгүй даржин эдийн засаг хэрхэн дэлхийг өөрийн зах зээлээ болгож, ард иргэдээ ажлын байраар хангаж чадсаныг тэмдэглэцгээе. Өөрийн гэсэн эх газаргүй бид PSA-гийн ачаа тээврийн усан боомт, Чанги нисэх онгоцны буудлыг хэрхэн дэлхийн шилдэг болгож чадсанаа дурсан тэмдэглэцгээе. Малайзын Жохор мужийн импортын уснаас бүрэн хараат байсан бид хэрхэн бүхэл бүтэл арлыг борооны ус тогтоох тосгуур болгож усны NEWater брэндийг шинээр бүтээснээ санан тэмдэглэцгээе. Бидэнд ямар ч байгалийн баялаг байхгүй атал Сингапурынхаа иргэн бүрт өндөр боловсрол эзэмших, авьяас билгээ хөгжүүлэх боломж олгож чадсаныг тэмдэглэцгээе. Хамтдаа байхдаа бүх хүмүүсээ нийлүүлснээс ч илүү хүчтэй гэдгийг бид нотолж чадсан билээ л.

11. Гурав дахь ертөнцийн буурай орноос дэлхийн хөгжлийн манлайд хүрэхдээ ард иргэдийнхээ хэнийг ч ардаа орхилгүй нэгэн цул үндэстэн шиг замнаж чадсанаа юун түрүүн тэмдэглэцгээе. Сингапурын хөгжлөөс чухамдаа иргэн бүр хувиа хүртсэн. Ажилчин ангийн цэнхэр захтнаас эхлээд сэхээтний давхаргын цагаан захтан хүртэл, төсвийн дэмжлэгтэй орон сууц (HDB) эзэмшигчдээс өгсүүлээд тансаг сууц эзэмшигчдийг оролцуулсан ч тэр, хятад, малай, энэтхэг, евроази гэлтгүй бүх хүний амьжиргаа сайжирсан нь үнэн билээ. Бид бол бүх нийтээрээ хувийн орон сууц эзэмшиж, өмчилж чадсан үндэстэн. Хүн бүрт өөрсдийгөө хөгжүүлэх боломж нээлттэй. Хүн бүр илүү гэрэлт ирээдүйтэй золгох хувьтай.

12. Бид өнөөдрийн энэ л өндөрлөгөөс 50 жилийн ялгуусан замналаа эргэн хараад бахархаж байна. Энэ бүхнийг бий болгоход хувь нэмрээ оруулсан хүн бүрт ач санан талархаж байна.

13. Энэхүү өндөрлөгөөс биднийг угтах шинэ оргилуудыг харж болно. Бидний цаашдын аян газрын зурагт тэмдэглэгдээгүй ээ. Гэхдээ бид улам хичээх ёстой. Учир нь бидэнд өөрсөддөө болон хойч үедээ илүү сайн сайхныг бүтээх хүсэл тэмүүлэл бий.

14. Бид зорилгодоо хүрч чадна гэдгээ мэднэ. Яагаад гэвэл бид бие биенийнхээ төлөө бат зогсч чаддаг хүмүүс. Бид нэгдмэл нэг үндэстэн байхдаа хүчтэй. Хөмөрсөн ачааны машинд гацсан нэгнээ аврахын тулд бид зөнгөөрөө цуглараад өргөчихдөг. Хөгжмийн аяз тасарсан ч төрийн дууллаа бид цог жавхаатай дуулан гүйцээдэг. Бид өнгөрснөөрөө бахархаж, ирээдүйдээ итгэл төгс байдаг. Хамтдаа байхдаа бид Сингапурт итгэдэг. Хамтдаа байхдаа бид Сингапурт харьяалагддаг. Бид хамтдаа Сингапур.


15. Миний бие та бүхэнтэй Сингапурын түүхэнд онцгой ач холбогдол бүхий Викториагийн нэрэмжит Концертын танхимаас мэндчилж байна. 1954 онд энэ баганатыг Викториагийн дурсгалын танхим гэж нэрлэдэг байжээ. Эрхэм Ли Куан Юү энэ л танхимд Ардын Хөдөлгөөний Нам (PAP) –ын үндсийг тавьж, эрх тэгш, шударга нийгмийн төлөөх урт удаан тэмцлээ эхлүүлсэн юм. 1958 онд энэ л танхимд “Сингапур мандтугай” (Majulah Singapura) сүлд дуу анх эгшиглэсэн. Тусгаар тогтносныхоо дараа бид Үндэсний баярын өдрийн анхны баярын жагсаалыг зэргэлдээ орших Паданг талбайд хийж, нэг үндэстний ёсоор “Сингапур мандтугай”-г хоолой нийлүүлэн дуулж байлаа.

16. 50 жилийн дараа, Алтан ойн их баяраа (Golden Jubilee) тэмдэглэх гэж Падангийн талбайд бид дахин цугларна. Бид хамтдаа “Сингапур мандтугай” дуугаа бахархалтайгаар дуулж, Үндэсний тангарагаа уншицгаана. Өнгөрсөн 50 жилийн ололт амжилтаараа бахархан цэнгэж, улс үндэстнээрээ зол жаргал, мандан бадрал, хөгжил дэвшлийн манлайд хүрэхийн төлөө үндэс язгуур, хэл, шашнаас үл хамааран эв нийлсэн нэгэн цул үндэстэн байж, Сингапур улсаа мандуулахын төлөө ахиад цоо шинэ эрч хүчээр хамтдаа зүтгэцгээе.

17. Та бүхэндээ Үндэсний баярын 50 жилийн ойн мэндийг өргөн дэвшүүлье!

Орчуулсан Даваабатын Сайнбаяр @dsainbayar
/Сингапурын Үндэсний Их Сургуулийн Ли Куан Юүгийн нэрэмжит Төрийн бодлогын дээд сургуулийн магистрант/

Эх сурвалж: http://www.pmo.gov.sg/mediacentre/prime-minister-lee-hsien-loongs-national-day-message-2015-english


2.14.2015

Монгол мөрөөдөл ба үндэстний амбици


Америк мөрөөдөл

Америк мөрөөдөл гэх хэлцийг Холливудын кино, утга зохиолоос дуулаагүй хүн ховор. Гудамжны рэппэрүүд ч дуундаа үглэдэг энэ үгээр Барак Обама номоо гарчиглаж байв. Ягшмал тодорхойлолт байхгүй ч америк мөрөөдөл бол гарвал угсаа, арьсны өнгө, нас, хүйс, шашин шүтлэгээс үл хамааран хүн бүрт тэгш боломж, зорилгодоо хүрэх бүхий л бололцоог олгох идеал буюу үзэл санаа, үндэстний нь хүсэл эрмэлзэл юм. Нөгөөтэйгүүр хүн өөрийн цуцашгүй хөдөлмөр, сонголтоор ямар ч амжилтанд хүрч болно гэсэн итгэл үнэмшил, түүнийг гүйцэлдүүлэгч зөв тогтолцоог илтгэдэг. Америк мөрөөдлийн суурь философи нь АНУ-ын Тусгаар тогтнолын тунхагт шигтгээстэй байдаг ажгуу. Улстөрийн болон эдийн засгийн эрх чөлөө, эрхзүйт ёс, хувийн өмч бол америк мөрөөдлийн үндэс суурь нь юм. Хоёроос цөөнгүй хүүхэд, хувийн хаус, том жийп, ажилтай орлоготой дундаж гэр бүл бол америк мөрөөдлийн хялбаршуулсан бэлэг тэмдэг бөгөөд энэ дүр төрх америкчуудын тархинд бага балчир наснаас нь зураастай байдаг. Америк мөрөөдөлдөө бид хүрч чадаж байна уу хэмээн тэд бие биеэсээ асууж, үндэстнээрээ хамт тэмүүлэх хүсэл мөрөөдлийнхөө бэлгэ тэмдэг, нэг төрлийн дэнс болгох ажээ.

Хятад мөрөөдөл

Хятадын нэн шинэ түүхэнд хамгийн хүчирхэг, шударга гэсэн нэр хүндийг богино хугацаанд олж авсан Си Зиньпин 2012 оны 11 сард Хятадын Коммунист Намын даргаар сонгогдсон даруйдаа “Хятад мөрөөдөл” гэсэн цоо шинэ үзэл санааг тунхаглажээ. Нэг ёсондоо Дэн Сяо Пиний Нээлттэй хаалганы бодлогоор амжилттай замнаж 21-р зуунтай золгосон хятад үндэстэнд дахиад шинэ мөрөөдөл, шинэ бодлого, шинэ үзэл санаа, шинэ оргил, шинэ хэмжүүр хэрэгтэй болсон яг л энэ торгон мөчид Си Зиньпин Хятад мөрөөдлийг тунхагласан нь чухам цагаа олсон гэлтэй. Си Зиньпин энэхүү шинэ идеологио “Хятад үндэстний сэргэн мандалт, хятад хүний амьжиргааны түвшинг сайжруулах, хөгжил дэвшил, илүү сайн нийгмийг цогцлоох болон цэрэг армийг хүчирхэгжүүлэх” хэмээн томъёолсон байна. Хятад мөрөөдөл гэсэн хоёр үгийг уриагаа болгосон даруй хэвлэл мэдээллийн гол эх сурвалжуудаар үзэл санааг нь түгээн дэлгэрүүлж, төр нийгмийн зүтгэлтнүүд ч бүх шатанд тогтмол хэрэглэн хэвшиж, Хятадын нийгэм дахь хувь хүний эрх үүрэг, эзлэх байр суурийг тодорхойлдог болжээ.

Энэ хэллэгийг анх Нью-Йорк таймс сонины тоймч Томас Фридманы бичсэн “Хятадад өөрийн гэсэн мөрөөдөл хэрэгтэй” нэртэй нийтлэлээс үүдэж Хятадад дэлгэрсэн гэж үзэх нь бий. (эл зохиогчийн “The World is Flat” ном “Дэлхий бөөрөнхий биш” нэрээр 2007 онд Монголд хэвлэгдсэн) Нэр нь л төстэй болохоос Америк мөрөөдлөөс хэлбэр, агуулгаар тэс өөр, гэхдээ улс үндэстэндээ нэгдмэл идеал, мөрөөдөл бэлэглэж, бүгдийг нь нэг зүгт уриалан дуудаж чадаж буйгаараа зорилго нэг гэлтэй.

Хамгийн сонирхолтой нь Си Зиньпин хоосон гоё лоозон хэлсэнгүй. Тэрбээр Хятад мөрөөдөлтэй уялдуулж “Хос 100” (Two 100s) нэртэй маш тодорхой хоёр зорилт, хөгжлийн стратеги дэвшүүлжээ. Эхний зорилт нь 2021 он буюу ХКН-ын 100 жилийн ой тохиох үед moderately well-off society (xiaokang) буюу дунд зэргийн чинээлэг нийгэм цогцлоох тухай бол хоёр дахь зорилтоо Хятадыг орчин үежүүлж, үсрэнгүй хөгжүүлэх зорилгын хүрээнд 2049 он буюу БНХАУ байгуулагдсаны 100 жилийн ойгоор fully developed nation буюу өндөр хөгжилтэй орон болно гэж тодорхойлжээ.

Дунд зэргийн чинээлэг нийгэм цогцлооно гэдэг нь томоохон хотууд төдийгүй хөдөө орон нутгийн иргэд ч өндөр түвшний амьжиргаатай болох тухай юм. 2010 оны байдлаар нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг 2021 он гэхэд хоёр дахин нугалж, орон нутагт буй иргэдийг хотжуулж (ойролцоогоор 1 тэрбум буюу хятадын хүн амын 70%) дуусгах зорилт тавьжээ. Модернизаци буюу орчин үежүүлэлт гэдэг зорилтоо шинжлэх ухаан, технологи болон эдийн засаг, бизнесийн салбарт дэлхийд тэргүүлэх байр суурь эзлэхээс өгсүүлээд Хятадын соёл иргэншил, соёл, зэвсэгт хүчнийг бэхжүүлэх бодлогыг хамааруулж, хүний хүчин чармайлт, хөгжлийн асуудалд төрөөс идэвхийлэн оролцоно хэмээн маш тодорхой томъёолсон байна.

Олон улсын хөрөнгө оруулалтын банкир Роберт Күн Хятад мөрөөдөл нь дөрвөн хэсгээс бүрддэг гэж Нью-Йорк Таймс сонинд бичжээ: 1. Хүчирхэг Хятад орон (эдийн засаг, улстөр, гадаад бодлого, шинжлэх ухаан, зэвсэгт хүчин); 2. Соёл иргэншсэн Хятад орон (тэгш байдал, шударга ёс, баялаг соёл, өндөр ёс суртахуун); 3. Эв нэгдэлтэй Хятад орон (нийгмийн анги давхаргууд хоорондоо эв найртай байх); 4. Үзэсгэлэнт Хятад орон (эрүүл байгаль орчин, агаар, төрөл бүрийн бохирдлыг багасгах);

Үндсэндээ маш тодорхой зорилт тавьсан удирдагчынхаа уриалга дор хятад үндэстэн нэг зүгт харж, тэмүүлж чадаж байна. Хятад мөрөөдөл гэдэг үг өдгөө www.baidu.com хайлтын системийн хамгийн их эрэлттэй түлхүүр үгсийн нэг болсон нь үүнийг илтгэнэ. (Бээжинд буугаад мордсон гийчин Хятадын аль ч сувгаар Beautiful China нэртэй Хятадын үзэсгэлэнт байгалийн зураглал, рекламыг үзэхгүй өнгөрөх аргагүй)

Урд хөрш хөгжлөө олон арван жилээр тодорхойлж байна. Тэд Great renewal of Chinese nation хэмээж үндэстнээ шинэ эрч хүч, шинэ өнгөөр тодорхойлж байна. Tэд дэлхийд тэргүүлэгч үндэстнийг шинээр бүтээж байна.

Монгол мөрөөдөл... Бид хаашаа зүглэнэ вэ?

Pax Mongolica хэмээх бүтэн эринг хүн төрөлхтний түүхэнд мөнхөлсөн Монголын эзэнт гүрний мандан-бадралын үеэс хойшхи бидний амьдарч буй 21-р зуун бол яах аргагүй шинэ Монголын дахин-сэргэн-мандалтын зуун мөн. 20-р зууны эхэн үеийн Монголын төрийн зүтгэлтнүүд тухайн үед бидэнд “ногдсон” хамгийн боломжит идеологийг нутагшуулж, тусгаар Монгол улсын төлөө хэмээх үндэстний их хүсэл тэмүүлэл дор үйлдвэржилт, хөдөө аж ахуй, шинжлэх ухаан, соёл, боловсрол, хотжилтод маш тодорхой зорилтууд тавьж, улс нийтээрээ НЭГ ЗҮГТ харж, уйгагүй хөдөлмөрлөсний дүнд орчин үеийн Монголын суурийг тавьж чаджээ. Тэд тавьсан зорилгодоо ХҮРСЭН. 90-ээд оны Ардчилсан хувьсгалынхан ч түүхэн гавьяагаа байгуулж, тусгаар тогтнолыг бүрэн утгаар нь тунхаглаж, ардчилсан нийгмийн суурийг тавихдаа бүхэл үндэстнээрээ НЭГ ЗҮГТ хамтдаа тэмүүлж, хөдөлж чадсан.

Үндэстний хүсэл эрмэлзэл бол үндэсний язгуур эрх ашгаар эрэмбэлэгдэж байнгын усалгаа, зөв манлайллыг эрж хайж байдаг. Шилжилтийн нугачаа, даяаршлын эринд алдагдсан үнэт зүйлүүдээ хайж, үндэстний цоо шинэ ялгарлыг цогцлоох учраа дээр дооргүй олохгүй хөл алдаж байна.

Бид өнөөдөр хүмүүнлэг иргэний ардчилсан нийгэм байгуулж, капитализмын замаар замнаж буй мэт боловч яг үнэндээ дээрх хоёр замналаасаа байнга хазайж байна. Одоо “мөрдөгдөж” буй Монгол улсын хөгжлийн бодлого бол сонгуулийн дөрвөн жилд зориулсан амлалтын жагсаалт төдий юм. Мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого хэмээх сүржин нэртэй бичиг баримт байдаг боловч ард нийтийн хүсэл зоригийн илэрхийлэл болж чадсангүй. Агуулга, зорилт нь чухам юу байдгийг энгийн иргэд байтугай төрийн түшээд өөрсдөө ч ойлгоогүй, мөрдөөгүй, итгээгүй.

Улс орон байтугай хувь хүн, гэр бүл, компаниуд ч урт хугацааны төлөвлөгөө гаргаж хөгжлийн зорилтоо тодорхойлдог нь үсрэнгүй орнуудын амжилтын хэв маяг. Бид бүх шатандаа төлөвлөгөөгүй, хариуцлагагүй нийгэмд бужигналдаж байна. Ажил хэргийн уулзалтад оролцогч талууд ирэх эсэх нь 50% эргэлзээтэй, Засгийн газар нь ямар ч шийдвэрээ дуртай цагтаа өөрчлөх магадлалтай, төгрөгийн ханш хэрхэн өөрчлөгдөхийг нэг жилийн өмнө байтугай сарын өмнө мэдэх боломжгүй байдгаас ихэнхи компани ядаж л нэг жилийн төлөвлөгөө гаргахдаа бэрхшээлтэй тулгарна. Хувь хүн, компани байтугай угаас улс орон маань хаашаа явж байгааг ч мэдэж байгаа хүн байхгүй байна. Зарим нь социализм байгуулахаар шулуудаж, зарим нь ардчиллаас ухарч байна. Бид Канад, Австралийн хөгжлийн замналаар явах гээд байна уу, эсвэл мэдлэгийн эдийн засагт суурилсан Япон, Солонгос шиг болох гээд байна уу? Скандинавын орнуудын нийгмийг цогцлоох гээд байна уу эсвэл Монголын гэсэн өөрийн хэв маягийг тодорхойлж байна уу? Хэрэв тийм бол тэр нь тэгээд юу вэ?

Үндэстний хүсэл тэмүүллийг тэргүүлэх сэхээтний олонлогууд ба ард түмний сонгосон төлөөлөл зүгшрүүлж, манлайлдаг. Монголын төр ба тэргүүлэгч улстөрийн нам, хүчнүүд үндэстнийхээ хүсэл эрмэлзэл, итгэл үнэмшил, үнэт зүйлийг огоорч, тэднийг мохоож байна.

Манай үндэстний амбици буюу үндэстний хүсэл мөрөөдөл юу вэ? Тусгаар тогтносон, ардчилсан Монгол улсын дараагийн зорилт юу байх вэ? Бидэнд яг одоо улс үндэстнээрээ хамтдаа тавьсан зорилт, хүрэх оргил, түүнд хүрэх хөгжлийн загвар, тавьсан огноо байна уу? Манай үндэстний соёлын бодлого юу вэ? Бид нэг хүнд ногдох ДНБ-ийг хэзээ арав дахин өсгөх вэ? Бид хэзээ ӨНДӨР ХӨГЖИЛТЭЙ ОРНЫ тоонд багтах вэ? Хэрэв очих бол ЯАЖ вэ?

Үндэстний хүсэл эрмэлзэл, түүндээ тулгуурласан биелэгдэхүйц, цаг хугацаатай, тооцоо судалгаатай, гуйвшгүй хөгжлийн бодлого, зорилтуудаа тодорхойлж, улс үндэстнийхээ хувьд гүн бат итгэл үнэмшил олж аваагүй цагт бид наад захын жижиг асуудлуудад ч ямагт нийгмээрээ талцаж, хөгжлийн эрчийг өөрсдөө хойш чангааж суух өнөөгийн дүр зураг үргэлжилсээр байх болно. (Үргэлжлэл бий...)

Даваабатын Сайнбаяр @dsainbayar 2015.02.09



1.12.2015

Дээд боловсролын шинэчлэл - Либерал урлагийн боловсрол

2015/01/13-ны өдрийн 15:00 цагт ШУТИС дээр ОЛУУЛАА Клубын Ерөнхий зохицуулагч Д.Сайнбаяр "Дээд боловсролын шинэчлэл - Либерал урлагийн боловсрол" сэдвээр лекц уншина. - Зохион байгуулагч ШУТИС, OIL Open Innovation Lab

12.26.2014

"Шинэ жилийн мэнд дэвшүүлье" Jardin Residence

Энэ шинэ жилээр авсан хамгийн сонирхолтой бэлэг. 3 настай Бүжин, 2 настай Индранила охидтойгоо хамт үзэв. 2 охин намайг шоолоод л хөхрөөд байна. Jardin Residence, Шунхлай групптээ баярлалаа. Аса аваргын төгсгөл хэсэг хамгийн инээдтэй байлаа :)